Jenny onderweg

Tropisch drama

2009-06-22T06:02:00.000-07:00

Ik ben alweer een tijdje terug in Nederland, druk met de dingen waar iedereen druk mee is hier, en de Cariben zijn letterlijk en figuurlijk ver weg. Af en toe, op een onbewaakt moment, kijkt er toch even een stukje tropen om de hoek. Zoals laatst, toen in de Next een klein berichtje stond over Bill Clinton die speciale VN gezant voor Haiti wordt. Tja, Haiti...

Mensen reageren vaak enigszins jaloers wanneer ik ze vertel dat ik, na mijn onderzoek op Sint Maarten, een -kort- bezoekje heb gebracht aan Haiti. Maar de naam, die bij velen associaties oproept met witte stranden, strorokjes en vrolijke muziek, zet je op het verkeerde spoor. Waarschijnlijk verwart men het met Tahiti, of Hawaii, maar Haiti is alles behalve een tropisch paradijs. Voordat we gingen zijn we meerdere malen gewaarschuwd, door zowel de site van MinBuZa als vele mensen die we voor het bezoek tegenkwamen: Haiti is geen lolletje. Taal, omstandigheden, geschiedenis en vooral armoede maakten het ons erg moeilijk om in het land rond te reizen, en we hebben ons dan ook sneller dan de bedoeling was, teleurgesteld en gedesillusioneerd (vooroordelen die kloppen zijn nooit leuk) teruggetrokken aan de veilige kant van Hispaniola, de Dominicaanse Republiek.

Op een bankje in het parkje voor ons hostel in Santo Domingo, waar we genieten van de koelte van de avond, ontmoeten we Freddy. Als Haitiaan die woonachtig is in de Dominicaanse Republiek spreekt hij zowel Spaans als Frans en Patois, en zelfs een beetje Engels. Freddy is schilder, en zoals veel van zijn landgenoten probeert hij zijn werken te verkopen aan toeristen in de Dominicaanse hoofdstad. Met zijn vrouw en kind woont hij al enkele jaren in Cabarete, een kustplaatsje in het noorden van de DR dat we later ook nog bezocht hebben. Veelbelovende verhalen hebben hem verleid zijn spullen te pakken, zijn gezin achter te laten, en op zoek te gaan naar succes in La Capital. Velen gingen hem voor: het oude centrum van Santo Domingo puilt uit van de souvenirwinkeltjes met als belangrijkste verkoopproduct de schilderijen van Haitiaanse schilders. Ook op straat word je vaak aangesproken door Haitiaanse verkopers die deze schilderwerken in alle soorten en maten aan de man proberen te brengen. Erg succesvol is het meestal niet – nu Freddy een paar weken in Santo Domingo woont, is zijn geld op. Hij verkoopt weinig, en kan net zijn verblijf betalen. Intussen wachten zijn vrouw en baby in Cabarete op zijn terugkeer – en op een flinke hoeveelheid geld.

Freddy is slechts één van de vele Haitianen die zijn toekomst buiten zijn eigen land zoekt. Door de ligging – Haiti en de Dominicaanse Republiek ‘delen’ het eiland Hispaniola – is de DR een geliefde bestemming, en naar schatting – hoewel deze vaak erg onbetrouwbaar zijn door het gebrek aan registratie - wonen minstens een miljoen Haitianen in het Spaanstalige buurland. Haiti zelf telt 8 miljoen inwoners. Maar ook in de rest van het Caribisch gebied -waaronder Sint Maarten- en zelfs de Verenigde Staten, Frankrijk en Canada zijn de Haitianen oververtegenwoordigd onder de migranten. Ondanks dat hun arbeidskracht vaak welkom is, behoren ze meestal tot de laagste lagen van de samenleving en verblijven ze veelal illegaal.

De belangrijkste oorzaak van deze enorme migratie van Haitianen is de situatie op Haiti zelf. De bevolking leeft in grote armoede en zowel geschiedenis als het heden worden gekenmerkt door onrust en geweld. Als eerste onafhankelijke land in het Caribisch gebied, heeft Haiti het zwaar te verduren gehad. Lange tijd zijn ze genegeerd danwel geboycot door Europa, dat destijds nog veel koloniën bezat in de Caribbean. Dit heeft ervoor gezorgd dat Haiti tot de dag van vandaag in een economisch isolement leeft. Onafhankelijkheid heeft ook niet direct verbetering gebracht in de situatie van de Haitianen, want de daaropvolgende periode staat bekend als een aaneenschakeling van harde dictatorschappen – de bekendste waarschijnlijk ‘Papa Doc’ Duvalier en later ‘Baby Doc’, zijn zoon.

Onder toeziend oog van vele blauwhelmen en zware, witte tanks lijkt het momenteel enigszins rustig in de hoofdstad Port-au-Prince, maar nog steeds is geweld aan de orde van de dag. De VN stabilisatiemissie MINUSTAH probeert sinds 2004 met 6700 troepen de onrust op het eiland te verminderen. Voor deze missie werden er dagelijks zo’n 40 mensen ontvoerd in Port-au-Prince. Dankzij de missie is dit aantal teruggedrongen tot 40 per maand, hoewel de grote aantallen tanks en militairen het idee geven dat er een oorlog woedt in de stad. Het is een vreemde gewaarwording om tussen deze tanks door te lopen en vriendelijk toegeknikt te worden door een militair: wij zijn allebei buitenstaanders.

Haiti is op zijn beurt in zekere zin een buitenstaander in het Caribisch gebied. De link met Afrika lijkt er sterker, zowel qua uiterlijk (kleding, haardracht) als qua tradities en religie. Vodou wordt op het eiland veelvuldig gepraktiseerd. De specifieke geschiedenis van het eiland heeft ervoor gezorgd dat de bevolking weinig vermengd is – waar veel andere Caribische eilanden een smeltkroes van culturen, kleuren en achtergronden zijn, is de bevolking van Haiti meer homogeen en het onderscheid tussen een blanke of mulatto elite en een zwarte massa nog steeds sterk. Struinend door de straten van Port-au-Prince, tussen hopen afval, chaotische marktplaatsjes en scheurende scooters merken we als blanken duidelijk dat we er niet bijhoren – kinderen zijn bang voor je, mensen staken hun gesprek als je langsloopt, iedereen staart je aan en vraagt om geld. ‘He Blanc, he Blanc, give me five dollar’, is zo’n beetje het maximale contact dat we met de Haitianen gehad hebben.

Communicatie ging moeizaam, zowel door taal als door (tenminste in zo'n korte tijd) onoverbrugbare verschillen: een ervaring die we nog niet eerder gehad hebben. Prettig is anders. Als we door onbruikbare pinpassen in geldproblemen komen, is er niemand die ons wil helpen. Toch zijn we wederom bevoordeeld dat we Nederlanders zijn: met onze laatste Gourden bellen we het Nederlands consulaat en worden we verlost uit ons lijden door Rob Padberg, eigenaar van een van de grootste NGO's van het land, vriend van Wyclef, bekende van Bill Clinton en ruim 30 jaar woonachtig in deze jungle. Dank u, Nederlands paspoort. Een heerlijke maaltijd in het restaurant van zijn vrouw en vele verhalen over Haiti later gaan we opgelucht onze laatste nacht tegemoet in de chaos van Port-au-Prince: morgen terug naar de DR.

Met zijn ligging in het Caribisch gebied, een tropisch klimaat, witte stranden en genoeg regenval om het eiland groen te maken, zou Haiti een heus (toeristisch) paradijs kunnen zijn. Maar ook ecologisch gezien gaat het met het eiland slecht. Overmatige houtkap heeft de begroeiing op de vele heuvels zo ver uitgedund, dat de grond niet meer word vastgehouden en de tropische regenbuien grote modderstromen veroorzaken, die op hun beurt weer grote schade aanrichten aan de vaak fragiele huizen van de Haitianen. Ook de afgelopen weken is het eiland weer getroffen door zware stormen, waarbij al minstens 13 mensen zijn overleden. Een paradijs is Haiti dus zeker niet te noemen, en het is daarom begrijpelijk dat veel mensen hun heil elders zoeken.

De onophoudelijke uitstroom aan Haitianen is voor veel ontvangende landen een probleem. De Haitiaanse migranten komen vaak terecht in zogenaamde shanty towns, waar hygiene en voorzieningen slecht zijn en veel mensen dicht op elkaar wonen. Ook op Sint Maarten is dat het geval. De Haitianen zijn daar een buitengesloten groep. Er heerst een zeker collectief medelijden, en de Haitianen staan bekend als hardwerkende mensen, maar doordat velen alleen Patois spreken en laag opgeleid of ongeletterd zijn, is het moeilijk om werkelijk opgenomen te worden in de samenleving.

De beste oplossing voor alle partijen zou zijn om de omstandigheden op Haiti te verbeteren, zodat niet zoveel mensen het land noodgedwongen moeten verlaten. Een belangrijke stap is daarbij dat Haiti op de kaart gezet moet worden; het moet uit zijn isolement gehaald worden. Celebrities als Wyclef Jean (zelf Haitiaan) en ook Matt Damon besteden de laatste tijd veel aandacht aan het vergeten land, en ook de aanstelling van Clinton als speciaal gezant van de VN zijn misschien stapjes in de goede richting, maar voorlopig zijn de vooruitzichten voor Haiti slecht. Zolang de situatie in eigen land niet verbetert, blijven er mensen als Freddy zijn die hun toekomst elders zoeken en zal de zogenaamde ‘Plague of the Haitians’, een oneindige exodus, nog lang niet stoppen. En zal Haiti nooit het tropische eiland vol zon, zee, dans en rust worden dat de naam doet vermoeden.

Koude voeten II

2009-05-06T14:31:00.000-07:00

Ik ga op de bank zitten met een kop thee en een dekentje om het journaal te kijken. Nieuws over Karst T., nieuws over Pakistan en Obama, nieuws (nou ja, nieuws is het niet echt) over de economische crisis. Eigenlijk moest ik werken vanavond – sinds kort werk ik namelijk in een restaurant hier in de stad. Ik mocht naar huis omdat het weer zo slecht is, het terras gesloten, de mensen thuisblijven, op de bank met een dekentje en een kop thee. Dan krijg ik een mailtje. Een bericht uit Sint Maarten. Sweet Sint Ma’ten Land… zo ver weg alweer.

Ik kruip met mijn dekentje (de verwarming is kapot en tegelijkertijd onmisbaar – een probleem dus) voor mijn laptop en lees over mijn eiland daar ver weg, over carnaval en de zee, over alles wat nog geen maand geleden ook voor mij dagelijkse kost was, en ik nu alweer bijna vergeten ben. Ik ben nog elke dag met de ‘Sint Maarten people’ bezig, maar dan op een andere manier, op een analytische manier, of op een poging-tot-analytische manier. Ik beschrijf de mensen die ik gesproken heb, waar ik mee gedanst heb, mee gelachen heb en mee gewerkt heb. Opeens ben ik een buitenstaander, letterlijk en figuurlijk.

Ik mis Sint Maarten. Ik mis vooral de zon, maar ook het eilandleven. Eilandleven in de breedste zin van het woord; opstaan en om je heen de zee zien, de buschauffeurs die je herkennen en thuis afzetten, de tijd die net iets minder snel lijkt te gaan en de krullen in mijn haar. Ik mis de slippers – zelfs in huis kan ik ze hier niet aan. Weer die koude voeten. Ik mis de hagedisjes in de keuken en de hanen in de tuin. Of nou ja, misschien gaat dat te ver. Nee, ik mis de hanen in de tuin niet. En ook niet de rat in de keuken, en de files en de dure groenten en de cruiseboten en het machismo.

Ik ben blij om weer thuis te zijn, bij mijn vriendjes en vriendinnetjes, bij mijn kat en mijn groentepakket, bij de bakker tegenover en de cafeetjes waar je ‘gewoon wat kunt drinken’. Maar toch hoop ik het eilandgevoel een beetje vast te kunnen houden, hier in Nederland. Ik hoop dat ik een stukje Sint Maarten in mij heb opgenomen, net zoals zoveel mensen op Sint Maarten een stukje van Nederland in zich hebben doordat ze hier gewoond of gestudeerd hebben. Uiteindelijk zijn we (utopisch gezien misschien, maar toch) allemaal Koninkrijkskindjes. Laten we daar dan het beste van maken en de goede dingen van elkaar overnemen. Dus, leg je agenda even weg en kom met mij dansen, zodat ik geen dekentje meer nodig heb en mijn voeten vanzelf warm worden.

Een tijd van komen en...

2009-03-20T06:11:00.000-07:00

Mijn tijd op Sint Maarten is voorbij. Na een laatste hectische week is het nu bijna weekend, wat betekent dat ik afscheid moet nemen van alles en iedereen hier, mijn tas ga pakken, en op pad ga naar de Dominicaanse Republiek en Haiti. Ik vind het ontzettend jammer om weg te gaan, hoewel ik natuurlijk veel zin heb om weer nieuwe avonturen te beleven en Vince weer te zien. Maar ik heb in de afgelopen twee en een halve maand hier een thuis opgebouwd, met mijn huisgenootjes, met alle mensen die ik heb leren kennen en met het eiland zelf.

De laatste week was een bijzondere week. Na een weekend vol feestjes en dansen, heb ik maandag een bezoekje gebracht aan een illegale school. Under the Tree ligt in het centrum van Philipsburg, verscholen achter een paar huisjes en een grote boom. De omstandigheden zijn slecht, de kinderen zitten opgepropt in een vochtig huisje, met slechts een paar tafeltjes en stoeltjes (zie ook www.studentenmagazine.com en binnenkort www.noticias.nl). Weer een nieuwe kant van Sint Maarten. ’s Middags ben ik op bezoek geweest bij Carlson Velasquez, een fantastisch figuur dat zo uit een Western-film is gestapt. Met zijn 71 jaar heeft hij ‘Sint Maarten zien komen en gaan’, en met zijn wonderlijke verhalen heeft hij me al heel wat uurtjes vermaakt. Hij stond vroeger bekend als ‘One-shot Kelly’, vanwege zijn loopbaan als jager en zijn geoefendheid in dat vak. Nieuwsgierig als ik was, heb ik van de mogelijkheid gebruik gemaakt om mijn eerste schietles te regelen. Poef, poef! En geloof het of niet, maar hij vond dat ik het goed deed . Vanmiddag is, na de revolver van maandag, het jachtgeweer aan de beurt.

Dan dinsdag, een dag waarop ik een interview had met Lasana M. Sekou, een van ’s eilands grootste dichters en critici, en overtuigd onafhankelijkheidsvoorstander. Een boeiend en ook wel moeilijk interview, omdat hij behoorlijk fel tegen Nederland was, en daarmee toch ook een beetje tegen mij – hoewel hij zei het niet zo te bedoelen, kwam het wel zo over. Interessant desondanks. En ’s avonds, een dansles Afrikaanse dans bij Clara Reyes, choreografe, danseres en bijzonder persoon. Samen met Letty gingen we een avondje kijken naar haar dansles, maar dat feest ging niet door. Kijken?? Bij een dansles?? Niks daarvan, meedoen!

Woensdag, een dag vol interviews en kinderen. ’s Ochtends een gesprek bij Milton Peters College, de grootste Highschool van het eiland. Toen snel langs bij Commissioner Maria Buncamper-Molanus voor een interview, daarna door naar een interview met een docent van MPC en tenslotte twee lesuren met de eindexamenklassen, om te praten over Nederland, de nieuwe status van Sint Maarten en de Sint Maartense cultuur. Erg leuk om te doen, omdat de kinderen een duidelijke mening hebben en die ook graag laten horen. Vorige week heb ik eenzelfde iets gedaan op St. Dominic High, een andere middelbare school. Ook dat was erg leuk en leerzaam, voor mij en hopelijk ook een beetje voor de kinderen. Velen van hen zijn van plan om volgend jaar in Nederland te gaan studeren, en het is best vreemd om al die kinderen –vooral op MPC- Nederlands te horen spreken in de les. Op straat hoor je nauwelijks een woord Nederlands, en ook in de gangen van de school wordt vooral Engels gesproken. Het doet een beetje kunstmatig aan, maar natuurlijk is het voor die scholieren die volgend jaar naar Groningen, Rotterdam of Eindhoven gaan heel belangrijk.

Donderdag, samen met Sanny (informante en inmiddels Sint Maartense vriendin) naar Marigot, om opnieuw een Masterclass van Sir Roland Richardson te volgen. Sanny werkt bij de Daily Herald (vandaar ook dat artikel over mijn onderzoek) en dacht een leuk stuk over de schilder te kunnen schrijven, maar eigenlijk was het behoorlijk saai. Dus toen zijn we er maar tussenuit geglipt en hebben we lekker geluncht en gewinkeld in Marigot.. Dan in de bus terug naar huis, waar je, tussen Haitianen, Dominicanos en zogenaamd echte Sint Maartenaren midden in een discussie omtrent de Sint Maartense identiteit valt. Dat is zeker geen uitzondering, want Sint Maarten en zijn vele migranten zijn toch wel het gesprek van de dag, in de busjes en ook in de cafeetjes, in de pauze op school en bij de supermarkt. Gelukkig kan er wel nog veel om gelachen worden – wanneer iemand zich boos maakt omdat de buschauffeur Patois spreekt (Haitiaanse taal), is er altijd wel iemand die een bijdehandte opmerking maakt over zijn eigen niet-Sint Maartense achtergrond (“Kwam jouw moeder niet van St. Kitts?”) of iets dergelijks, waardoor de hele bus in een deuk ligt. Ik zal de busritjes missen als ik straks weer in een stille Lijn 10 zit.

En dan vandaag een laatste echte dag, die vooral bestaat uit informatie ordenen, boeken inleveren bij de bieb, afscheid nemen van Mireille en Mariska, en vanmiddag dan nog een schietles (heel normaal toch?). Mijn onderzoekstijd is omgevlogen, en als iemand wil beweren dat onderzoek doen saai is, dan moet hij maar eens langskomen (zie de beschrijving van mijn week - velen zijn eraan vooraf gegaan). Voordat ik hier kwam, was ik nog een beetje bang voor Sint Maarten. Zou ik het wel leuk vinden, al die toeristen, al die stagiaires…? En dan zo’n klein eiland! Sint Maarten heeft al mijn verwachtingen overtroffen – die toeristen en stagiaires zijn maar zo’n klein deel van het eiland, en zijn zo gemakkelijk te ontwijken. Het echte Sint Maarten (voor mij) is kleurrijk, afwisselend, chaotisch, vriendelijk, vrolijk, ongrijpbaar, groots en complex. Het echte Sint Maarten is voor iedereen anders, en daarom niet te beschrijven. Maar míjn echte Sint Maarten ga ik zeker missen!

Fotootjes

2009-03-16T07:50:00.000-07:00

South Reward... Ook de jongeren in mijn buurt zijn in de ban van de Amerikaanse hiphop, en alles wat daarbij komt kijken. Op de Highschools, waar school uniformen verplicht zijn, wordt er streng op gelet of kinderen zich neutraal kleden: een rode bandana is uit den boze. De jeugd gangs op Sint Maarten dragen namelijk bepaalde kleuren, en deze gangs moeten zo ver mogelijk uit het leven op schoo;l gehouden worden.

Mireille a.k.a. Myrakyeles met haar twee dochtertjes, op de markt in Marigot. Mireille heeft me hier wegwijs gemaakt in de Rastafari cultuur, en 's middags ga ik vaak langs bij haar winkeltje om te lunchen, kletsen, nieuwe spullen te bekijken of zelfs interviews uit te werken.

Anguilla Paradise. Samen met Frank en Letty heb ik een paar weken geleden een dagtrip naar Anguilla gemaakt. Anguilla is ongeveer even groot als Sint Maarten, maar er wonen veel minder mensen. Er zijn geen casino's en nachtclubs, geen grote supermarkten, geen enorme resorts. Hoewel het toerisme ook daar opkomt, wordt het er veel beter gereguleerd dan op Sweet Sint Ma'ten Land. Verder is Anguilla ook een favoriete plek voor de Rich & Famous.. wie, dat weten we niet, maar de tientallen prive vliegtuigjes op het vliegveldje spreke voor zich.

Carnaval in Marigot. Hoewel we een paar uur op de optocht moesten wachten, en we steeds verder het hek in gedrukt werden, was het toch de moeite waard. Carnaval in de zon, laten we dat in Nederland ook invoeren!

Saba, the Unspoiled Queen. Samen met papa en mama heb ik een tochtje naar Saba gemaakt, zo'n anderhalf uur varen hier vandaan. Er wonen zo'n 1500 mensen en er gebeurt volgens mij helemaal niets. Saba noemt zichzelf the Unspoiled Queen, en die naam is zeker toepasselijk. In tegenstelling tot -wederom- SXM, is de Sabaanse bevolking erg milieubewust. Het eiland is schoon, en er zijn allerlei regels voor het bouwen van nieuwe dingen. Zo moeten alle huizen dezelfde kleuren hebben: witte muren, rode daken, groene kozijnen. Verder is het op Saba ontzettend stil, zijn er vier dorpjes, een weg, een school en twee restaurants, en that's it. Een paradijsje.. maar niet voor te lang, tenzij je in een bibliotheek woont.

Masterclass bij Sir Roland Richardson. Rastaman Albert is zijn model voor deze ochtend, en binnen twee uur staat hij levensecht op doek. Roland Richardson is de eerste native-born schilder op het eiland, en is geobsedeerd door licht, geloof ik. Hij maakt minstens twee schilderijen per week.

Dan toch ook maar eens een fotootje van mijzelf. Hier als Heineken-promotiepaal op de Heineken Regatta, samen met een Venezolaand meisje waarmee ik tussen het bierblikjes-verkopen door fanatiek mijn Spaans geoefend heb.

En dan nog eentje.. Samen met huisgenootje Letty op een strandfeestje. Oke, Letty zie je niet zo heel goed, maar ze is er wel :) De pet is van Frank, die op de volgende foto een kokosnoot staat te hakken op Anguilla. Ja, de foto is in scene gezet.

En mijn artikel in de krant.. Groot he???

Heineken en beroemdheid

2009-03-08T08:23:00.000-07:00

De Heineken Regatta is begonnen, en dat betekent nog meer boten dan er al waren, veel muziek (oa The Wailers!), feest, Heineken, toeristen, bands uit alle hoeken van de Caribbean en tja, gezelligheid dus. De Regatta is de grootste zeilrace van de Caribbean en, naast het carnaval in april, toch wel dé happening op Sint Maarten. Erg leuk dus dat ik daar bij kan zijn. Honderden zeilboten hebben zich de afgelopen week verzameld in de vele havens van het eiland, om drie dagen lang te racen, feesten en drinken. Het aantal Nederlanders is opvallend gestegen, waarbij het accent toch wel ligt op rondbuikige, polo-dragende, brallende groepjes mannen die het duidelijk naar hun zin hebben en zich uitleven op de reggae en salsa en er af en toe een polonaise in gooien. Fascinerend.

Via een respondent heb ik een plekje weten te bemachtigen achter een Heineken-barretje, om zo nog wat bij te verdienen – dat kwam goed uit, omdat ik afgelopen maandag ontslag heb genomen bij het Ministerie van Onderwijs. Het werk daar kostte me teveel tijd en had te weinig te maken met mijn eigen onderzoek om er mee door te gaan, helaas. En omdat de tijd toch wel begint te dringen en ik nog heel wat werk heb liggen, leek het me beter me op mijn eigen onderzoek te focussen. Na de Regatta natuurlijk weer, want deze dagen zal er niet meer veel komen van interviewen en uitwerken (*gaap*).

Allemaal hartstikke leuk dus, die Regatta, en goed voor het eiland dat er weer zoveel mensen zijn. Of beter gezegd: goed voor de economie van het eiland, maar niet voor het eiland zelf. Ik ben niet de enige die opmerkt dat dit kleine stukje paradijs toch wel behoorlijk vol begint te raken – met hotels, mensen, casino’s en vooral auto’s. De paar wegen die er zijn staan zo goed als constant vol, en een ritje van 10 minuten kost je zo al snel een uur. En dan de natuur: Sint Maarten heeft zo’n mooie natuur, groene bergen, mangrove, zelfs weilanden, maar alles moet langzamerhand wijken voor de hotels. Van duurzaam ondernemen of bouwen hebben ze hier nog niet echt gehoord, en sowieso lijkt de overheid zich niet echt bezig te houden met de toekomst. Toekomst, kun je daar geld mee verdienen?

Een typisch voorbeeld van het gebrek aan bewustzijn rondom milieu, duurzaamheid en cultureel erfgoed (want ook daar heeft men hier geen kaas van gegeten), is het zoutpond. Midden in Philipsburg ligt een groot meer, dat vroeger bomvol zat met zout – wat ook Sint Maartens belangrijkste exportproduct was. Het eiland heeft dus een geschiedenis van saltpickers en de enkele artiesten die zich wel met Sint Maartens culturele en historische waarde bezighouden maken daar ook veelvuldig gebruik van (zoek bijvoorbeeld eens op Lasana M. Sekou – The Salt Reaper). Maar de regering lijkt er weinig om te geven, want het o zo mooie symbolische saltpond wordt nu gesierd door een grote vuilnisbelt in het midden, waardoor het niet alleen lelijk wordt om naar te kijken, maar ook verschrikkelijk vervuild. Had het zoutmeer ooit een helende werking (een uurtje in het zout zitten geneest al je kwaaltjes), tegenwoordig kun je er maar beter zo ver mogelijk uit de buurt blijven. Op sommige dagen stikt het rond het meer van de midgi’s, vervelende zwarte vliegjes. Om deze plaag tegen te gaan, haalt Sint Maarten –je gelooft het niet- zout uit Bonaire om over de vliegeneitjes te strooien. En toen was het eind zoek…

Een voorbeeld van een van de vele verbazingen waar ik elke dag weer in terecht kom. Een respondente verwoordde het mooi, toen ze Nederland en Sint Maarten met elkaar vergeleek: “In Nederland weet je meestal waar je aan toe bent, maar op Sint Maarten ga ik door veel meer emoties op één dag.” Het ene moment voer je een gezellig gesprek met de taxichauffeur, het volgende moment word je afgesnauwd door de caissière. Het ene moment loop je fluitend door het zonnetje, het andere moment valt er een enorme regenbui op je hoofd. Het ene moment denk je vriendelijk te zijn tegen je Jamaicaanse buurjongen, het andere moment erger je je dood aan hem omdat hij elke ochtend en avond belt en zich dan ‘your Jamaican boyfriend’ noemt. De mooiste personificatie van deze schizofrene kant van Sint Maarten is dan natuurlijk mijn huisbazin Paula, die je de ene ochtend omhelzend goedemorgen wenst, en de ochtend daarna schreeuwend voor je raam staat omdat je je post niet uit de brievenbus haalt. Ach ja. Een beetje afwisseling houd je scherp, zullen we maar zeggen.

Ook in mijn onderzoek komt weer wat meer afwisseling. De afgelopen weken heb ik vooral geïnterviewd, wat erg vermoeiend kan zijn. Na drie interviews op een dag is het gewoon best lastig om nog geïnteresseerd te blijven, en scherp, en goed door te vragen. Gelukkig heb ik het grootste deel van de diepte-interviews gehad. De komende twee weken staan nu nog een aantal gesprekken met kunstenaars gepland, een enquête op een middelbare school, een discussiegroep met studenten Caribbean Studies, een aantal kerkbezoeken (je kunt er toch niet omheen hier) en een laatste poging tot het bijwonen van een Rastafari Tabernacle. Donderdag heb ik een Masterclass schilderen gevolgd (nou ja, ik heb gekeken hoe iemand anders schildert) bij Roland Richardson, Sint Maartens eerste native-born schilder. Erg leuk. Vrijdag stond ik in the middle of nowhere ergens tussen het Nederlandse en Franse deel, waar ik een Sint Maartense muzikant zou interviewen – helaas was hij mijn afspraak vergeten en was hij niet thuis, maar mooi was het er wel. Gisteren stond ik in de krant, en niet zo’n beetje ook – woensdag werd ik geïnterviewd en ik verwachtte een klein blokje ergens in een hoekje, maar het bleek dus om een anderhalve pagina-artikel met twee enorme foto’s te gaan. Dus gisterenavond ben ik voor het eerst in mijn leven herkend op straat!!!!! Een bijzondere ervaring. Gelukkig was de betreffende persoon erg enthousiast over het artikel en was hij zelfs trots op me, dus dat was een opluchting. En vanochtend kreeg ik mijn eerste fanmail al.. Zo is er elke dag weer iets bijzonders, zelfs op zo’n klein plekje als Sint Maarten – een speldenprik in de oceaan, maar toch zo vol met leven.

Island Life

2009-02-26T06:20:00.001-08:00

Het is alweer een tijdje geleden dat ik iets heb laten horen, dus snel even een update. De afgelopen twee weken bestonden vooral uit onderzoek gecombineerd met vakantie: mijn ouders zijn gearriveerd en dat betekent elke avond lekker uit eten en in de weekenden de toerist uithangen. Ook niet verkeerd.

Na een drukke week vol interviews, lunchafspraken, filmavondjes en computeruren, kwamen papa en mama vrijdagavond aan op Juliana Airport. Even wennen, zo uit de kou de warmte in! Zelf sta ik er al niet meer bij stil dat het (voor ons Nederlanders) toch wel heel bijzonder is om ’s ochtends zo uit je bed het balkon op te stappen en je kopje thee te drinken in het ochtendzonnetje.

De aankomst bij het hotel in Oyster Pond, een rustig hoekje op de Franse grens, werd al een full Sint Maarten experience omdat de stroom in dat hele deel was uitgevallen. De kleine slingerweggetjes, berg op, berg af, waren al een avontuur, en dan ook nog in het donker je hotelkamer vinden en bij een kaarsje je koffer uitpakken.. Gelukkig werd het stroomprobleem snel verholpen. Zaterdag en zondag hebben we in ons kleine, lelijke, blauwe luciferdoosje (een autootje dus) het eiland rondgetoerd. Verbazend hoeveel afstand je kunt afleggen op zo’n klein stukje land. Ook voor mij was het erg leuk, omdat ik me normaal moet behelpen met de busjes, die natuurlijk niet door de mangrove rijden. Zondagmiddag was er een grote carnavalsoptocht in Marigot, de Franse hoofdstad, en hoewel we eerst ruim twee uur moesten wachten, was het wel erg leuk. De Nederlandse Sint Maartenaren vinden het Franse carnaval niets voorstellen (het carnaval aan deze kant is eind april en duurt twee volle weken), maar ik vond het toch heel mooi (ben ook niks gewend natuurlijk.. voor mij was het al een feest om een keer een carnavalsoptocht te bekijken zonder dat je voeten bevriezen).

Deze week moet ik natuurlijk weer ‘gewoon’ werken, maar het blijft een beetje vakantie door de luxe van een auto en alle restaurantjes die we bezoeken. Dinsdagavond zijn we bijvoorbeeld naar Grand Case geweest, een dorpje in het noorden van het eiland waar ik nog nooit geweest was, maar dat op dinsdagavond uitpuilt van de mensen (toeristen en locals) die er eten, hangen en dansen. Gisterenavond hebben we gegeten bij een strandbar aan het uiteinde van een lang, breed, rustig, wit strand. Met je voetjes in het zand en een Corona in je hand.. Het leven op Sint Maarten is zo slecht nog niet.

Mede daardoor gaat de tijd zo snel denk ik, en hoewel ik al bergen informatie heb (zowel uitgewerkt als niet uitgewerkt), word ik er toch een beetje nerveus van. Ik wil dit nog, en dat, en daarheen.. Over iets meer dan drie weken ga ik het eiland alweer verlaten, en dat vind ik eigenlijk best jammer. Ik voel me goed thuis hier, heb veel leuke en interessante mensen ontmoet, en tja.. die stranden doen het hem gewoon natuurlijk. En hoewel Paula de huiseigenaar echt ontzettend eng is, en ze (of iemand anders) mijn geld heeft gestolen, is het ook heel gezellig bij Paula’s paarse Country Inn.

Natuurlijk is het niet allemaal pais en vree hier, de criminaliteit is hoog, mensen werken zich een ongeluk om rond te komen, jonge kinderen hangen rond op straat, vervelen zich en vormen gangs (naar het voorbeeld van hun rolmodel 50 Cents - Get Rich or Die Trying is het motto), alcohol- en drugsgebruik is een groot probleem, het aantal éénoudergezinnen is ongelofelijk hoog en de educatie nog steeds niet wat het zou moeten zijn. De economische recessie slaat in, het toerisme gaat achteruit en de mensen worden bang. Vreemdelingen krijgen de schuld, de regering is corrupt, maakt ruzie en denkt alleen in eigenbelang en ga zo maar door.. Random wat problemen die mij hier voorgeschoteld worden door de mensen met wie ik praat. Maar toch wil bijna niemand hier echt weg, het leven op het eiland heeft zijn nadelen, maar de vrijheid overheerst. Na je werk ga je in een kioskje langs de weg zitten, in een tentje aan het water, de muziek speelt, de zon gaat onder, de zorgen verdwijnen. Eilandleven…

Foto’s volgen snel (en meer over de Rastafari ook.. na al jullie verzoeken )!

Het onderzoek

2009-02-13T09:28:00.000-08:00

Time flies when you’re having fun… Of als je heel veel te doen hebt. Opeens ben ik al halverwege mijn onderzoekstijd en er moet nog zoveel gebeuren. Toch loopt alles ook wel aardig, af en toe onderbroken door een tegenvaller. Zo stond ik vanochtend om 7.30 uur (tja..) met mijn 80 enquetes bij St. Dominic Highschool om de laatstejaars te ondervragen over hun perceptie van Nederland, toen de docent met wie ik de afspraak er niet bleek te zijn – ziek. Of zo bleek de informante die ik gisteren interviewde maar 15 minuten tijd te hebben.. Terwijl ik toch wel op anderhalf uur rekende. Maar dat zijn kleine dingetjes natuurlijk, en eigenlijk gaat alles best zoals het zou moeten gaan. Ik heb veel interviews, nu ook via het Department of Education.

Mijn dagen bestaan nu vooral uit interviewen en interviews uitwerken, en tussendoor nog wat registraties doen op het ministerie. Het is ontzettend leuk, je ontmoet zoveel verschillende mensen en komt op zoveel verschillende plekken. Afgelopen week had ik bijvoorbeeld ook een interview met Ras Mosera, een redelijk bekende kunstenaar uit St. Lucia, die hier al 25 jaar woont. Hij had weer zo’n andere kijk op het eiland dan de mensen die ik daarvoor gesproken had. Tijdens een interview met een lokale politicus, werd bijvoorbeeld heel erg hét Sint Maarten benadrukt, het eiland Sint Maarten dat het alleen moet redden, moet opboksen tegen grote broer (nou ja.. broer..) Curacao, en de uniekheid van dat eiland. Mosera daarentegen gelooft veel meer in de eenheid van de Caribbean, een Caribische cultuur die alle mensen hier bindt. “The Caribbean drives you crazy man”, zo zei hij, “It’s not easy to understand”.

Veel mensen geven wel duidelijk aan blij te zijn van Curacao los te komen, omdat ze zich politiek gezien vaak benadeeld hebben gevoeld. Het gaat dan vooral over geldzaken natuurlijk. Toch ziet tot nu toe niemand Sint Maarten echt onafhankelijk worden, de meeste mensen zijn juist erg blij met Nederland en de mogelijkheden die het Nederlandse paspoort hen biedt. Ze willen het dan ook voor geen goud inruilen voor een Sint Maartens paspoort (op enkele uitzonderingen na natuurlijk).

Op de vraag wat de Sint Maartense cultuur inhoudt, geeft men bijna unaniem het antwoord dat Sint Maarten geen cultuur (meer) heeft. Er zijn teveel verschillende nationaliteiten, teveel verschillende talen en achtergronden om van ‘de Sint Maartense cultuur’ te spreken. Dat dat misschien juist een nieuwe Sint Maartense cultuur is, is iets dat maar weinig mensen zo zien. Voor mij is dat juist hetgene wat Sint Maarten zo bijzonder maakt.

De veronderstelling die ik had (en ook stel in mijn onderzoek) dat Sint Maarten eigenlijk een ver geglobaliseerde samenleving is -en in dat opzicht dus voorloopt op Europa-, wordt alleen maar bevestigd. Iedereen reist hier, ik heb nog niemand ontmoet wiens ouders beide op Sint Maarten zijn geboren, en het is vanzelfsprekend om naar Nederland, Amerika of een ander eiland te gaan voor studie of werk. Mensen spreken altijd minstens twee talen, vaak drie of vier. Natuurlijk gaat niet alles soepel, men heeft vooroordelen over de verschillende groepen die hier wonen, mensen met dezelfde afkomst trekken naar elkaar toe, maar toch, in het alledaagse leven, op straat, in de winkels, op de scholen – iedereen mixt. Veel mensen noemen Sint Maarten een melting pot; volgens Jay Haviser is het meer een mozaiek: iedereen heeft zijn eigen steentje, maar men wordt gebonden door cement. Dat cement is hier de economie, waarin iedere arbeidskracht hard nodig is.

Toch zijn er veel problemen met illegalen of niet-geregistreerden. Ook hier zijn er mensen die deze migranten allemaal het land uit willen hebben, die vinden dat ze de cultuur verpesten, het land onderuit halen. Maar zelfs deze mensen moeten toegeven dat, zonder Haitianen bijvoorbeeld, er geen hotels meer zouden worden schoongemaakt, geen tuinen meer worden onderhouden. De Haitianen, vaak laag opgeleid, nemen alle laagbetaalde banen over en geen Sint Maartenaar wil deze klussen nog doen. Er is dan ook kritiek op de overheid, die volgens velen juist de verkeerde mensen het land uitzet. Busjes met mensen die op weg zijn naar hun werk worden aangehouden, restaurants worden gecontroleerd, maar de mensen die op straat hangen en niets doen worden met rust gelaten. Volgens sommigen omdat de politie hen niet aankan – dit zijn de mensen die zich in het criminele circuit bewegen. Wil Sint Maarten een status aparte krijgen, dan zal er in ieder geval nog veel moeten gebeuren. Wat precies, dat weet niemand.

Vanavond ga ik dan eindelijk naar een Rastafari Bijbelstudie (Jah Bless!), en dit weekend kan ik hopelijk weer eens genieten van het lekkere weer (hoewel het de laatste week veel heeft gestortregend). Een tripje naar Anguilla staat op het programma. Volgende week krijg ik bezoek van het thuisfront, papa en mama komen vanaf vrijdag Carnaval vieren aan deze kant van de oceaan. Een volgend avontuur is ook al gepland, 22 maart vlieg ik naar de Dominicaanse Republiek om daar nog ruim twee weken rond te trekken, ook door Haiti, met Vince. Maar tot dan nog even hard werken hier!

Dreads, domino en bureaucratie

2009-02-03T13:15:00.000-08:00

Na ruim drie weken begint mijn leven op Sint Maarten aardig vaste vormen aan te nemen. Ik ben helemaal gewend aan het lekkere weer (haha) en ik schuil steeds sneller voor de verschrikkelijke stortbuien. De interviews nemen toe, het werk stapelt zich op (hoe meer interviews, hoe meer uitwerken natuurlijk), de stage bij het Department of Education is begonnen. Mijn dagen zitten meestal behoorlijk vol gepland en ik zigzag over het eiland om iedereen te bezoeken en uit te pluizen. ’s Avonds eet ik meestal met mijn huisgenoten, Randy en Frank, sinds kort aangevuld met stagiaire Letty. Daarnaast hebben we gezelschap van een goed aantal ratten, hagedissen, kakkerlakken, muggen, leguanen, kleefkikkers, bestek-la-beestjes en hanen (de laatste tot onze grote ergernis vooral ’s nachts). In het weekend geniet ik van de markt, het strand en sinds kort ook van de domino.. Hét spel van de Caraiben!

De stage bij het ministerie bestaat uit twee projecten, waarvan er een heel goed aansluit op mijn eigen onderzoek en de andere eigenlijk helemaal niet. Met die laatste zijn we begonnen: het betreft het registreren van illegale kinderen, zodat zij naar een legale school kunnen. Zoals ik al eerder vertelde, wonen er duizenden illegale migranten op Sint Maarten. Meestal zijn zij illegaal omdat de inschrijfprocedure gewoon erg ingewikkeld is en hier slecht op gecontroleerd wordt. Werk- en verblijfsvergunningen worden niet verlengd en iedereen knijpt een oogje dicht. Maar zonder registratie kunnen kinderen van illegale (of niet-geregistreerde) migranten niet naar een ‘normale’ school – een school die gecontroleerd en gesubsidieerd wordt door de overheid. In deze situatie zijn een stuk of 11 illegale scholen ontstaan: scholen die zijn opgezet door particulieren, die niet gecontroleerd worden en vaak ook niet aan de eisen van onderwijs voldoen, en waar de ouders een flink bedrag moeten betalen om hun kinderen erheen te kunnen laten gaan. De kwaliteit is vaak slecht – een veelzeggend voorbeeld is de school Under the Tree, die slechts bestaat uit een aantal tafeltjes in de schaduw onder een boom. De Sint Maartense overheid probeert van deze scholen af te komen, en omdat de kinderen die nu daar zitten toch naar school moeten (men is hier druk bezig met de implementatie van de leerplicht voor alle inwonenden van het eiland), moeten zij overgeplaatst worden. Wat wij nu moeten doen, is het registreren van al deze kinderen, in de leeftijd van 4 tot 6. Ze komen dus met hun ouders, ouder, buurvrouw, voogd of oma naar het ministerie en moeten daar allerlei formulieren overhandigen, waarmee wij de kinderen kunnen registreren in een database (van papier). Het is echt erg leuk en interessant om al die verschillende mensen en kinderen te zien. Ze komen uit alle hoeken van –vooral- het Caraibische gebied, en mijn Spaans komt nog goed van pas. Ik krijg op deze manier dus een kijkje in de samenleving van binnenuit, ook omdat je door in zo’n werkomgeving te zitten veel hoort en ziet wat je anders niet zo snel zou zien. En ik kan de bureaucratie optimaal ervaren.. sommige dingen zijn hier echt vreemd geregeld.

Wanneer je bijvoorbeeld naar het politiebureau moet, moet je eerst daarheen om een nummertje te halen. Dat doe je dan om zes uur ’s ochtends, want anders heb je een hoog nummer, wat betekent dat je een andere dag langer moet wachten. Op je nummertje staat dus een datum, meestal zo over twee weken, waarop je ’s ochtends vroeg daar terug moet komen. Maar stel je hebt nummer 20, en het is sluitingstijd als nummer 19 geweest is, dan moet je gewoon de dag erna terug komen om opnieuw een nummertje te halen, voor over twee weken. Vermoeiend.

Toch benadrukt eigenlijk iedereen met wie ik spreek, dat het hier niet vermoeiend of inefficiënt, maar gewoon anders is. Nederlanders snappen dat niet, of willen het niet snappen, maar moeten accepteren dat de cultuur op de Antillen (in dit geval Sint Maarten) gewoon anders is dan die in Nederland, en dat de samenleving hier anders georganiseerd is dan daar. En eigenlijk zit daar wel wat in. Het is ook logisch, Sint Maarten ligt 12.000 km van Nederland af, in een compleet andere geografische situatie, bij andere werelddelen, in een andere context. De Nederlandse vorm is geen blauwdruk die je hier op kunt drukken – dat zal niet lukken en niet werken. Juist de houding van Nederland dat zij het allemaal wel weten, en dat Sint Maarten of de Antillen net zo moeten worden en functioneren als hen, stoort mensen hier. En dat begrijp ik ook goed, Nederland wijst altijd met het vingertje, maar denkt niet na over de omstandigheden. De Antillen (voor zover die bestaan) moeten maar eens terug gaan wijzen.

Afgelopen week heb ik veel interviews gehad, onder anderen met Dr. Jay Haviser, archeoloog en antropoloog. Het was een erg interessant en verhelderend gesprek, en hij heeft me met een flinke stapel artikelen naar huis gestuurd. Jay Haviser is oorspronkelijk Amerikaan, maar woont en werkt al zo’n 30 jaar in het Caraibisch gebied – de laatste jaren vooral op Sint Maarten. Hij heeft hier allerlei projecten opgezet om het bewustzijn van het cultureel erfgoed te stimuleren, vooral onder kinderen, en gaat daarom regelmatig met schoolklassen het eiland rond om bomen op te meten en in kaart te brengen, bruggen op te graven en proefjes te doen. Hij heeft ook jarenlang onderzoek gedaan naar alles wat ik nu ook (in het klein) doe: de multiculturele samenleving hier, de moeizame verhouding tussen de eilanden en de koloniale heersers, het ontstaan van de Antilliaanse culturen (één Antilliaanse cultuur bestaat niet!).

Naast al deze kennis heb ik ook weer meer geleerd over de Rastafari. De Rastafari-gemeenschap op het eiland is redelijk groot. Zo’n vijftig mensen zijn echt georganiseerd, maar velen beoefenen de levenswijze voor zichzelf. Voor mij is het best een openbaring, omdat ik via hen alle goede plekken leer kennen waar je lekker vegetarisch kunt eten. Rastafari eten namelijk geen vlees, drinken geen alcohol en eten zoveel mogelijk biologisch en niet uit blik. Alles is gebaseerd op solidariteit en positiviteit. De gemeenschap waar ik afgelopen week met Mireille geweest ben, is een kerkelijke gemeenschap. Dit weekend ga ik dan ook een tabernacle bijwonen, een kerkdienst. Doel van de Rastafari is het creëren van een Nieuwe Natie, een natie binnen een natie. Hoe die er precies uit zal zien weet ik nog niet, erg duidelijk was de High Priest waar ik mee mocht praten niet. Wat wil je ook als je de hele dag marihuana zit te roken… Maar ondanks dat is het erg interessant, en hoewel het niet direct verbonden staat met mijn onderzoek, ben ik wel heel benieuwd naar dit leven (waar je in Nederland toch meer over leest dan dat je het werkelijk ziet in zo’n vorm). Stiekem krijg ik weer een beetje heimwee naar mijn dreads…

En dan nog de domino: ik heb een nieuwe hobby ontdekt! Domino is toch wel het spel hier, vooral voor oude mannen die graag onder een boom bier drinken (denk aan Dubbelspel). Afgelopen zaterdag wilden Randy, Frank en ik toch maar eens het uitgaansleven gaan ontdekken, maar door een gebrek aan taxi’s in ons afgelegen wijkje, belandden we de hele avond achter de dominotafel. Inderdaad, dat spel met die steentjes die je aan elkaar moet leggen. Maar denk niet dat dat gemakkelijk is! Domino is een uiterst serieus spel, dat gespeeld moet worden met gevoel en overgave, en waarbij je constant scherp moet zijn. Na een uur of vier oefenen met ware domino-master Edsil (leeftijd.. ehh.. 70?), kan ik het ook een beetje. En ik ben enthousiast, dus ik zal het importeren.

Deze week staan dus meer interviews, nog twee dagen ministerie, een strandfeest, een tabernacle, een Rastafari-feest, een poetry slam, een kunstmarkt en een filmavond op het programma. De tijd vliegt, het is weer zo anders dan ‘de vorige keer’. Ik vind het erg leuk om zo met mijn eigen onderzoek bezig te zijn, alles zelf te kunnen regelen en te ontdekken. Zo’n onderzoek is een perfect excuus om iedereen aan te spreken en allerlei vragen te stellen: mensen voelen zich zelfs vereerd. Ook de onderwerpen spreken iedereen aan, het zijn dingen die leven onder de mensen en iedereen heeft er ook zo zijn eigen idee over. Op deze manier heb ik straks een backpack vol met informatie!

Robbie's Lottery

2009-01-27T10:50:00.000-08:00

Na ruim twee weken op Sint Maarten begin ik het eiland steeds meer te waarderen. Het is een beetje als een ui met vele schillen, of beter nog, als een lot van Robbie's Lottery. Je moet het bovenste laagje eraf krassen om te weten waar je mee te maken hebt, om te begrijpen hoe het leven hier is. Het Sint Maartense leven zit bedekt onder een laagje toerisme, een laagje juweliers, een laagje kolonialisme, een laagje oppervlakkige Amerikanen, een laagje hotels en resorts, een laagje vooroordeel en een laagje Frankrijk en Nederland. Al die laagjes moet je er voorzichtig af krassen, zonder je nagels te breken en zonder dat wat eronder ligt te beschadigen. Maar als het dan eenmaal lukt, ontdek je de prijs: een kijkje in het echte Sint Maartense leven. Een leven op een eiland, met mensen van allerlei nationaliteiten en religies. Het is mijn taak om al die laagjes te verwijderen en te ontdekken en daar ben ik dan ook hard maar voorzichtig mee bezig. Hard, omdat er veel laagjes zijn en ik niet eens zo heel lang hier ben. Hard, omdat ik mijn best moet doen veel mensen te leren kennen, van verschillende sociale groepen. En hard, omdat ik het onderzoek nooit kan stoppen, het gaat altijd door. ’s Avonds in bed maak ik plannen voor de volgende dag, bedenk ik nieuwe ingangen, analyseer ik wat ik die dag gedaan heb en spring ik weer uit bed om nog wat invallen op te schrijven. Hard dus, maar ook voorzichtig, omdat er ook om mij allerlei laagjes gevormd zijn. Ik ben een Nederlander, net als Hero Brinkman. Ik ben een toerist, net als die Amerikanen met zonnehoedjes. Ik ben blank, net als de kolonisten destijds (of volgens sommigen nu nog steeds). Ik ben een stagiair, net als al die andere feestende en onbeleefde jongeren. En ik ben een vrouw, en dat lijkt het hier toch net een beetje moeilijker te maken. De omgang tussen mannen en vrouwen is compleet anders dan in Nederland en ik voel me er vaak ongemakkelijk bij.

Wat een laagjes dus. Gelukkig heb ik tien nagels, dus ik kan er nog wel eens eentje breken tijdens het krassen van al deze lootjes. De afgelopen week heb ik weer veel nieuwe dingen gezien en geleerd. Zo heb ik Mireille, a.k.a. Mirakulous, ontmoet, een Rastafari die me enigszins wegwijs heeft gemaakt in de Rastafari community op het eiland. Ik heb interessante interviews gehad met ex-studenten en journalisten. Ik heb de Franse hoofdstad Marigot verkend, weer een compleet andere stad dan de Nederlandse hoofdstad Philipsburg. Ik heb genoten van de mooie stranden, het zijn er ongelooflijk veel. En ik heb de openingsceremonie van het tweede semester –tevens de cermoniele opening van het nieuwe gebouw- van de universiteit bijgewoond. Een bijeenkomst met als hoofdthema toch wel Obama. Het eiland lijkt in de ban van Obama, en projecteert dat op de eigen situatie en de ontwikkelingen naar een nieuw Sint Maarten, het land Sint Maarten. Begeleid door de Sint Maarten Song roepen de studenten dan ook gezamenlijk ‘Yes we can!’. Een mooi begin van het nieuwe semester, lijkt mij.

Dan nu ook wat foto's die het eiland mooi weergeven (vind ik)

De verschillende vlaggen van Sint Maarten.. met daarnaast de onvermijdelijke hijskraan.

Simpson Bay Beach tegen zonsondergang

De markt in Philipsburg

Mireille klimt in de boom om pommegranates te plukken

Een huisje in Marigot

Een huisje aan Simpson Bay

Een typische straat in St. Peters, de buurt waar ik woon

Mijn kamertje bij Paula

En de andere kant van mijn kamer

Obama Day

2009-01-21T11:19:00.000-08:00

Jawel, ook hier was het gisteren Obama Day. En dat betekent feest, tv, T-shirts, huilende mensen en gratis smsjes. De Verenigde Staten zijn hier dichtbij. Maar naast dat wordt hier natuurlijk ook gewerkt, en na anderhalve week begint een en ander al aardig op gang te komen.

Ik begin langzaam te beseffen dat ik hier toch echt op een eilandje zit. Je komt vaak dezelfde mensen tegen, en hoewel ik lang nog niet alles gezien heb, heb ik toch al een goed idee van hoe het eiland in elkaar zit. Ik beweeg mij zelf vooral op de Nederlandse kant, waar vrij weinig Nederlands wordt gesproken maar wel veel Engels en Spaans. De hoofdstad Philipsburg ligt tussen de oceaan en een meer dat vroeger een plek was waar zout gewonnen werd. Sint Maartens enige exportproduct, zover ik weet, en ook dat is niet meer. Het hele eiland leeft eigenlijk van toerisme, en dat is best gevaarlijk gezien de huidige economische crisis. Veel mensen geven aan hier al behoorlijk veel van te merken, de bars en restaurants blijven leeg - en dat terwijl het hoogseizoen is. Het eiland zelf is volledig tax-free, wat enerzijds natuurlijk aantrekkelijk is (alles moet geimporteerd worden en dat kan dus zonder invoerrechten) maar anderzijds niet zo goed voor het eiland zelf. Tenminste, als ik het goed begrepen heb. Er zijn bijvoorbeeld niet echt potjes voor onderhoud, met als gevolg dat de wegen ontzettend slecht zijn.

Momenteel zijn er ook veel problemen met illegale inwoners. Enerzijds heeft het eiland die mensen nodig, ze hebben namelijk niet genoeg arbeidskrachten, maar anderzijds zorgen ze regelmatig voor problemen omdat ze geen goede woonruimte hebben, hun kinderen niet naar goede scholen kunnen en zich ook op andere manieren in het illegale circuit bewegen. De overheid is nu dus druk aan het zoeken naar een oplossing, en in de tussentijd worden er -als ik de verhalen moet geloven- flink wat mensen opgepakt die niet de juiste papieren hebben. Dit doen ze omdat de centrale overheid van de Antillen dit wil en er vanuit Curacao een lading agenten is gestuurd die hier in een korte tijd zoveel mogelijk illegalen eruit moeten werken. De relatie met Curacao lijkt sowieso niet de beste, en dat zal ook de belangrijkste reden zijn dat Sint Maarten een autonoom land binnen het Koninkrijk wil worden. Toch twijfelen mensen ook weer aan de capaciteiten van Sint Maarten; het blijft ten slotte een klein eiland.

Tegenstrijdigheden genoeg dus. En ik denk dat dat wel typerend is voor Sint Maarten. Mooi en lelijk, arm en rijk, Caribisch en Nederlands en Frans, zwart en blank, duur en goedkoop, klein maar toch ook groots. Er zijn bergen, mangrove, koraal, prachtige stranden, dorpjes, bomen, steile wegen. Overal caravans langs de weg waar je kunt eten, Robbie's Lotery op elke straathoek. Kleine cafeetjes en grote clubs, casino's, dure restaurants en grote strandtenten. Afgelopen weekend hebben Randy en ik met twee andere Nederlanders een auto gehuurd om het eiland te verkennen. Overdag lopen tussen de hagedissen en de cactussen, 's avonds dansen in de Soggy Dollar Bar. Wel ja.

Ondanks dat het zo klein is -of misschien wel dankzij- dus genoeg te beleven. Het eilandleven is bijzonder, heel anders dan het vasteland. Gisteren zijn Randy en ik zelfs al geinterviewd voor de lokale tv! Maar toch wonen er ook weer heel veel mensen, zijn er zelfs twee landen op dit kleine stukje aarde, en staat er constant file in de stad. Die tegenstrijdigheden maken het juist heel erg leuk om hier onderzoek te doen, en ik denk dat ik dan ook nog vaak verbaasd zal zijn over wat ik tegen kom.

The Friendly Island

2009-01-16T06:21:00.001-08:00

Weer een paar dagen verder en al heel wat geleerd. Nog steeds voelt het allemaal nieuw en vreemd, maar ik heb er wel vertrouwen in dat het uiteindelijk goed gaat komen. Mijn eerste interview zit er alweer op, fijn om nu al met iemand over al die onderwerpen te praten en zo een beetje een beeld te krijgen van wat er leeft op het eiland. Ook de taxi chauffeurs blijken daar geschikt voor.

Ik mag op de universiteit de computers gebruiken en kan zo lekker up to date blijven elke dag. Omdat ik bij mijn onderzoek ook een zogenaamde discourse analysis doe, lees ik elke dag de krant grondig en inspecteer ik ze (zowel de krant van hier als de Volkskrant) nauwkeurig op Koninkrijksnieuws. Hier staan de kranten er vol mee, in Nederland helaas een stuk minder. Die eenzijdige houding zie je meer terug en lijkt me ook erg storend voor de inwoners van dit deel van the Kingdom.

Naast deze activiteiten zoek ik langzaam mijn weg, ik loop en bus me een ongeluk - ookal lijkt dat onmogelijk op 80 m2. Dit weekend gaan Randy, ik en twee andere Nederlanders die ook bij Paula verblijven een auto huren om zo het eiland wat beter te leren kennen, vooral ook het Franse deel. Daar ben ik nog helemaal niet geweest! Het Nederlandse deel is erg apart; Frontstreet, de toeristische straat aan het water in de hoofdstad Philipsburg, is echt vreselijk. Je kunt je er gek kopen aan juwelen, Delfts blauw (waarom?), La Coste en hamburgers, mocht je daar behoefte aan hebben, en je moet er -afhankelijk van de aanlegtijd van de cruiseschepen- zigzaggen tussen witte bierbuiken met zonnehoedjes. Gelukkig blijven die mensen lekker in Frontstreet en hoppen ze dan weer op hun bootje, zodat de rest van het eiland, en ook van Philipsburg, er heel anders uit ziet.

Veel kleine eettentjes, vrolijk gekleurde huizen met veranda's, kinderen en honden, veel kapsalons en vaak ook muziek. Iedereen wenst je Good Day, vooral in de wijk waar ik woon, vaak gevolgd door 'Hoe gaat het? Goed?'. Sint Maarten profileert zichzelf als The Friendly Island (dit staat op elke nummerplaat), en iedereen lijkt zijn best te doen om dat waar te maken.

Via begeleider Francio heeft het Department of Education Randy en mij opgespoord, en ze hebben ons een soort stageplaats aangeboden. We gaan helpen bij twee projecten, waarvan een in ieder geval heel goed aansluit bij mijn onderzoeksthema's. Omdat het papierwerk nog wat tijd kost, kunnen we waarschijnlijk pas over een week beginnen, maar ik kijk er wel naar uit. Het is, denk ik, een goede manier om mensen te leren kennen en om informatie te verzamelen. Ik ben benieuwd!

Naast een Friendly Island is Sint Maarten trouwens ook een heel divers eiland. De schattingen varieren, maar er wonen hier tussen de 80 en 200 verschillende nationaliteiten - alleen al op het Nederlandse deel dus. Mensen van allerlei verschillende Caraibische eilanden zijn hier verzameld, plus Nederlanders, Colombianen, Fransen, etc. Ongelooflijk op zo'n kleine oppervlakte toch? En hoewel er wel wat problemen zijn met illegale inwoners, leeft de bevolking in principe vreedzaam samen. Men switcht van Nederlands naar Engels naar Spaans zonder problemen, en ik denk dat begrippen als allochtoon en autochtoon hier onbekend zijn. Op Sint Maarten is iedereen allochtoon. Nederland zou er eens een voorbeeld aan moeten nemen.

Er is in ieder geval nog genoeg te ontdekken en te leren hier, en dat ga ik dan ook zeker doen. In de tussentijd geniet ik natuurlijk ook van het strand, de muziek, de zon en de rest van het eiland. Ik kan beginnen bij de sportschool, ben ingeschreven bij de bibliotheek en begin bijna met heus werk.. Ich bin ein Sint Maartener :) (met een blocnote, dat wel).

First days

2009-01-13T06:45:00.000-08:00

En opeens was ik er.. zo vanuit Nijmegen, via Amstenrade en Amsterdam, gedropt door KLM op het vliegveld van Sint Maarten. Opgehaald door via-via-via mensen, wederom gedropt en daar zat ik dan, aan tafel met Paula-de-gekke-eigenaresse en Randy, medestudent uit Nijmegen, 12.000 km van huis. Wat een vreemd gevoel.

Alles lijkt zo snel gegaan de afgelopen weken. Nog maar net weer terug in Nederland, ingericht, gewend en opgestart. De voorbereidingen voor mijn afstudeeronderzoek begonnen al snel, maar toch leek het altijd nog ver weg. Totdat ik in het vliegtuig zat besefte ik nog steeds niet dat ik weer drie maanden weg zou zijn, weg van thuis en iedereen die daarbij hoort. Maar opeens was ik er.

Een vreemde gewaarwording, en toch kun je niets anders doen dan je eraan aanpassen. Dus daarom zit ik nu, op mijn tweede ochtend, te werken in het computerlab van de universiteit alsof ik hier al jaren kom. Ik neem de busjes, groet de buren en drink de shakes. Ik heb nog niet echt een idee hoe het allemaal gaat lopen, maar ik richt me maar op wat toch wel een beetje mijn motto is geworden sinds Zuid Afrika: Al sal reg kom.

Het eiland verraste me. Ik verwachtte ergens toch een soort 'warm Nederland', maar dat is het zeker niet. Het is inderdaad warm, erg warm, maar ook behoorlijk Antilliaans. Er zijn een paar plekken vol met toeristen en de bijbehorende restaurants, casino's en Kentucky Fried Chicken's, maar buiten die straten ziet alles er heel anders uit. De mensen praten Engels, Nederlands, Spaans, Papiamento. Er is leven op straat, kleur, maar ook verval. Mijn kamer ligt in de buitenwijk St. Peter's, een wijk vol grote, vervallen huizen, steile straten vol met gaten en hobbels, honden, kinderen, eettentjes en palmbomen. Hoewel het onmogelijk lijkt, ligt het niet dicht bij het strand. Jawel, het eiland is groter dan verwacht. Gisteren heb ik alweer de eerste flipflop-blaren gescoord, door flink wat te wandelen.

Ik heb nog niet veel gezien, maar dat komt allemaal wel. Een korte blik op het strand bij de stad bevestigde alle cliche's over de Cariben: het water is blauw, blauw, blauw. Hoewel ik me nog een beetje vervreemd voel (wat doe ik hier ook alweer?) heb ik er ook zin in. Een eerste interview is al gepland, eerste contacten zijn gelegd. Ik heb een flinke stapel boeken, een laptop, een onderzoeksvoorstel, wat films, muziek, zon, zee, vreemde culturen en een missie. Ik krijg mijn tijd vast wel om.

Koude voeten

2009-01-06T07:34:00.000-08:00

Ze zijn koud, mijn voeten. Net als mijn oren en mijn handen. Als ik 's ochtends de deur uit stap snijdt de wind in mijn wangen en wordt mijn neus rood en ijskoud. Even erger ik me, maar dan denk ik aan volgende week..

Want:volgende week niets meer van dit alles.. Volgende week zit ik -jawel- op Sint Maarten. Ook al beweerde ik in mijn laatste bericht nog naar India te gaan - de plannen zijn veranderd en ik ga mijn Master onderzoek uitvoeren op dat mooie zonnige eiland in de Caribbean.

Vaak moeten mensen lachen als ze horen dat ik drie maanden naar de Caribbean ga. De eerste reactie is er nooit een van interesse, maar altijd een die zon, zee en strand bevat. 'Zo, dat heb je lekker uitgezocht', 'Nou, mag ik in jouw plaats?', 'Zeker lekker drie maanden op het strand liggen!'. Erg vervelend, maar ook ongeveer mijn eerste reactie toen dit onderzoeksproject een optie werd. Sint Maarten, dààr ga je toch niet heen voor je afstudeeronderzoek? Maar na een korte verdieping (zouden meer mensen moeten doen) heb ik dit idee snel naast me neer gelegd. De Cariben is een ontzettend interessante regio, zoveel verschillen op zo'n klein gebied - en dan toch redelijk vreedzaam. Zoveel syncretisme, multiculturaliteit, hybriditeit.. en dat allemaal zo dicht bij elkaar! Daarbij is het gebied ook een beetje een vergeten gebied, juist door al deze samensmeltingen en verschillende afkomsten: er is niet gemakkelijk een stempel op te plakken. Is het modern, derde wereld, ontwikkeld? Bovendien is de geschiedenis van het gebied ontzettend complex. We weten niet veel van voor de koloniale tijd, en de ontwikkeling van samenlevingen tijdens de koloniale tijd is juist weer heel afwijkend en ingewikkeld verlopen.

De komende drie maanden ga ik onderzoek doen naar de beleving van Nederlands burgerschap onder jonge Sint Maarteners. Mijn onderzoekspopulatie zal bestaan uit die jongeren die in Nederland hoger onderwijs hebben gevolgd, en daarna weer geremigreerd zijn naar het eiland. Het idee komt mede voort uit de problematiek die in Nederland bestaat, of gedacht wordt te bestaan, rondom Antilliaanse en Arubaanse migranten. Ook al zijn die probleemjongeren maar een klein deel van de Antillianen en Arubanen die in Nederland wonen, alle anderen worden erdoor gestigmatiseerd en zelfs gediscrimineerd (denk aan de Verwijsindex Antilliaanse jongeren). Migranten uit de andere delen van het Koninkrijk worden stug als allochtonen bestempeld en gereduceerd tot vreemdelingen die niets met Nederland te maken hebben. Dat we eigenlijk allemaal hetzelfde paspoort bezitten, wordt even vergeten.

Door intensief met de betreffende jongeren te praten en onder anderen muziek, literatuur en media te analyseren (en allerlei andere leuke onderzoeksmethoden uit te voeren) zal ik proberen om samen met de Sint Maarteners meer inzicht te krijgen in de problematiek, zowel in Nederland als op de Antillen. De aanstaande veranderingen in de Koninkrijksrelaties zullen natuurlijk ook aan de orde komen.

Maar goed, meer colleges volgen ongetwijfeld later.. Eerst maar eens in het vliegtuig. Ik heb er in ieder geval zin in, hoewel het ook weer spannend is om weg te gaan (ja, toch wel!). Ik houd me nu vooral bezig met inlezen, afronden, inpakken en uitzwaaien. Zondag vertrek ik. En tot die tijd (en ook wel daarna) denk ik toch stiekem aan mijn koude voeten, als iemand weer zo'n typisch grapje maakt.

Hollandse haast

2008-09-16T13:08:00.000-07:00

Na alweer ruim een maand in de Lage Landen heb ik het Westerse ritme weer helemaal te pakken. De tranquilo-no-mas-sfeer lijk ik achtergelaten te hebben op het vliegveld van Buenos Aires, want hier in Nederland is hij ver te zoeken. Af en toe denk ik met weemoed en misschien ook wel heimwee terug aan mijn leven 'daar', de mensen die ik heb achtergelaten en de vele stadjes en dorpjes die nu net zo verder leven als toen, maar dan zonder mij. Ik krijg de kriebels als ik alle berichten over Bolivia in de krant lees, de escalaties, de doden. Maar ik probeer het te relativeren; de Westerse (lees: Amerikaanse) pers heeft de neiging de Boliviaanse situatie -figuurlijk- op te blazen om het land in een kwaad daglicht te plaatsen. Toch voel ik me heel ver weg.

Het is bizar om weer hier te zijn, hier te leven en te eten, hier op te gaan in de gang van alledag. Ik geniet ervan weer thuis te zijn, in Amstenrade en in Nijmegen, op mijn kamer, in mijn huis, op mijn universiteit. Het masterprogramma is nu al erg zwaar, maar dat deert me niet; ik heb er alleen maar zin in. Ik geniet van het groentepakket en de fiets, de Nederlandse beleefdheid, de lekkere koffie. Ik lach om de regels, het stoort me niet. De straten zijn schoon, de winkels vol, de straathonden afwezig. De kinderen zijn verwend, de mensen zeuren om niets en de politiek houdt zich bezig met onbenullige dingen als het actieverleden van sommigen onder hen of het rookverbod. De politie bekeurt voor rijden zonder licht en je mag niet met een neuspiercing in de horeca werken. Theezakjes in een café mag je niet met je handen aanraken. Wat is Nederland toch lekker burgerlijk.

Familie, tofu, kaas, kat, computer, kamer, studie, vrienden, muziek, Albert Heijn, tijdschriften, terrasjes: wat heb ik jullie gemist. Maar markten, taal, vreemdheid, vrijheid, empanadas, Miraflores, taxibusjes: waar zijn jullie gebleven? Twee werelden lijken onverenigbaar. Graag wilde ik dingen meenemen, overbrengen, volhouden. Maar de Hollandse haast heeft ook mij weer gegrepen. Ik gebruik mijn agenda weer, maak afspraken voor volgende week of de week daarna. Amper bekomen van de reis en de verandering ben ik alweer de volgende reis aan het plannen: in januari ga ik voor mijn masterstage drie maanden naar India.

Globalisering ten top, de wereld lijkt klein tegenwoordig. Maar van dichtbij is hij dit helemaal niet, ik heb tijd nodig om alles in me op te nemen, er over na te denken, het te relativeren en te vergelijken. De wereld mag dan kleiner worden, mijn hoofd krijgt het er niet gemakkelijker door. Kan ik al die indrukken nog wel verwerken? Misschien kan ik ze bewaren in mijn rugzak. Het Nederlandse leven heeft momenteel mijn volle aandacht nodig, en dat vind ik even prima.

Superlindo...

2008-07-28T10:03:00.000-07:00

En uiteindelijk is het dan toch zo ver.. Vijf maanden zijn vijf dagen geworden, en onze reis zit er bijna op. De laatste weken hebben we, ondanks dat we ook steeds meer zin kregen om naar huis te komen, nog veel leuke dingen beleefd en gedaan op onze tocht langs de kust, begonnen in Puerto Lopez - hét oord om walvissen te spotten in deze tijd van het jaar. En dat hebben we natuurlijk ook gedaan! Heel bijzonder om zo´n grote dieren van zo dicht bij te kunnen zien. Ook hebben we een paar dagen doorgebracht op een zogenaamde Ecofarm, waar we hebben geleerd over milieuvriendelijke landbouw, chocolade hebben gemaakt, yuccataart hebben gebakken en sieraden en kommen hebben geknutseld. Heel interessant en leerzaam om te zien hoe zo´n relatief grote boerderij -eigendom van zo´n 75 families- toch goed en milieuvriendelijk kan werken.

Maar de Ecuatoriaanse kust. Wat een andere wereld weer! Langs de hele kust liggen eigenlijk vooral kleine vissersdorpjes, en het toerisme is er veel minder ontwikkeld dan in de andere delen van het land. Vooral aan de noordkust wonen voornamelijk afstammelingen van Afrikaanse slaven, wat zorgt voor de zogenaamde Afro-Ecuatoriaanse cultuur. Erg mooi om te zien! Hier geen traditionele kleding en doeken, maar wel veel leven op straat, veel kleine kindjes met kroeshaar en Afrokappers. En wat zeker overal aanwezig was, is de ´tranquilo no mas´-sfeer; zon, zee, hier en daar strand, muziek, caña (suikerriet-likeur) en hangmatten.

De Ecuatoriaanse kust is bijzonder door de ligging, min of meer direct aan de jungle. Dit geeft een heel apart beeld, aan de oceaan liggen mangroves en vlak daarachter begint al de dichtbegroeide selva. Maar ondanks al deze mooie dingen, cultuur, natuur en natuurlijk ook temperatuur, lijkt de kuststreek wel het achtergestelde gebied van Ecuador. De mensen hebben er vrijwel niets, de dorpjes zijn klein en hebben soms geen stromend water of zelfs electriciteit. Kinderen bedelden bij ons om brood; dat hebben ze zelf namelijk niet. Het eten bestaat vooral uit vis, vis, vis (jammie), banaan en rijst. Het was voor ons in ieder geval een heel avontuur om door dit gebied te reizen; wegens stakingen en gebreken ging dit langzaam, met bus, open busjes, achterin trucks, achterin een bakkie en natuurlijk veel met de boot. Vooral de kleine dorpjes in het noorden kunnen elkaar alleen met de boot bereiken. Wat een ander leven!

Na onze kusttoer hebben we nog een paar tussenstops gemaakt in de stadjes boven Quito, waaronder het marktstadje Otavalo, en nu zijn we dan -voor de tweede keer- in Quito. Morgenochtend vliegen we naar Buenos Aires, waar we nog een paar daagjes hebben (kan ik het nu beter aan?) en zaterdag vliegen we terug naar het oude, vertrouwde Holanda. Na vijf maanden aan de andere kant van de wereld heb ik daar weer heel veel zin in. Achteraf lijkt alles weer heel snel te zijn gegaan, maar als ik terugdenk aan waar ik overal geweest ben en wat er allemaal gebeurd is, is dat weer heel veel. Het reizen de laatste twee maanden was erg leuk, we hebben veel gezien in zo´n korte tijd. Hoewel het veel stof tot nadenken geeft, mis ik wel steeds meer het leven van thuis, waarin je een eigen plek hebt, wat meer structuur en een concreter doel (bijvoorbeeld studeren). Daarom hebben we nu ook veel zin om weer te beginnen komend jaar, ik met mijn master in Nijmegen en Vince in Antwerpen.

Maar ondanks dat was mijn tijd in Zuid Amerika voor mij zeker een succes. Superlindo! Ik heb al zoveel verteld, op deze blog of in e-mails, maar er is ook nog zoveel wat ik niet verteld heb. Zoveel dingen die misschien ook niet te vertellen zijn. Het vele leven op straat, de prachtige kleding die steeds weer een beetje verandert in verschillende gebieden, de grappen die mensen maken, de vele mensen die je tegenkomt, de Spaanse taal, met de vele verkleinwoordjes, de manier waarop mensen elkaar aanspreken -mamita, niña, amiga-, de vele busreizen en de bijbehorende vreselijke films, altijd zo bloederig en gewelddadig mogelijk, het constante afdingen, altijd leuk op de markt, maar meestal minder leuk met de taxichauffeurs, de crappy hostels waar we geslapen hebben, het vieze eten wat we zo vaak voorgeschoteld kregen, de ´vreemde´ gewoonten die niet binnen onze fatsoensnormen passen - luidruchtig rochelen en op de grond spugen, altijd voordringen in de winkels-, de positieve en negatieve ervaringen als gringo, de vele agenten op straat met altijd een enorm geweer bij de hand, de typische coca-geur die altijd om -vooral plattelands- mensen heen hangt, en ga zo maar door. Ik zal veel dingen gaan missen, de markten en de levendigheid, het gemak waarmee alles kan en geregeld wordt, de vriendelijkheid naar elkaar. Andere dingen laat ik met plezier achter, de busreizen, het gebrek aan vegetarisch eten, de starende mensen of soms zelfs bange kinderen (hoewel ik me in Nederland misschien weer genegeerd ga voelen ;) ), de maag- en darmproblemen en vele andere kwaaltjes, de muggen en zandvliegen. Maar in principe vallen deze dingen in het niet bij de positieve ervaringen en zal ik ze waarschijnlijk ook snel vergeten.

Wat me daarentegen zeker wel bij zal blijven is hoe zwaar sommige mensen het hebben, hoe hard ze werken en hoe weinig ze hebben. Hoe weinig kans er is voor sommigen op verbetering, hoe weinig mogelijkheden en keuze. Het contrast met Nederland is soms zo groot, maar ook het verschil tussen stad en platteland is enorm. En hoewel de kinderen in de stad meestal wel naar school gaan, zijn er ook daar nog zoveel die daarnaast moeten werken, snoep verkopen, schoenen poetsen, bedelen. En bovendien is het onderwijs in zowel Bolivia, Peru als Ecuador ontzettend slecht. Zelf heb ik het vooral in Bolivia gezien, maar in al deze landen leren kinderen niets anders dan kopieren, en dat meestal nog met moeite. Ze ontwikkelen geen enkele creativiteit of probleemoplossend vermogen, en dat zie je ook bij volwassenen terug. Zelfs ik als pedagogisch leek kan zien dat daar iets moet veranderen. En naast dit het eeuwige politieke gesteggel, waarbij de bevolking van de landen toch wel vaak vergeten lijkt te worden. Wat in ieder geval zeker is, is dat er nog genoeg moet gebeuren in Zuid Amerika.

Met een tas vol met souveniers, ervaringen, gedachten en nieuwe energie komen we zondag dan weer terug naar Nederland. In Bolivia worden de belangrijkste dingen in het leven samengevat onder de drie woorden Salud, Dinero y Amor. Wat een geluk dat we in ieder geval weer met twee van die drie terug naar huis keren! :)

Het midden van de wereld

2008-07-13T10:01:00.000-07:00

Alweer twee weken verder en, geheel niet volgens plan, nog steeds in Ecuador. Eigenlijk een beetje tegen de verwachtingen in blijkt het hier gewoon heel mooi en leuk te zijn, en hebben we weinig zin om het land zo snel alweer te verlaten. Onze plannen zijn dus veranderd en we blijven de komende week in ieder geval nog hier. Ecuador is, vergeleken met de omringende landen, slechts een klein, onopvallend hoekje op de landkaart. Maar in dat hoekje is werkelijk alles te vinden; een behoorlijk stuk jungle, echte Andes, warme kust en grote steden. De afgelopen weken hebben we, na even uitgerust te hebben in Cuenca, veel verschillende gebieden gezien.

Na Cuenca zijn we doorgereisd naar Macas, een dorpje (hoewel het de provinciehoofdstad is, is het toch echt niet meer dan een dorpje) aan de rand van de Amazone. Vanuit daar hebben we een tocht gemaakt diep, diep de jungle in, samen met onze gids Moises. Zo´n zeven uur over zandweggetjes met de bus, weg van ´de bewoonde wereld´, om na nog anderhalf uur met de boot terecht te komen in een Shuar-gemeenschap. De Shuar wonen al jarenlang in de Amazone, en hoewel er tegenwoordig regelmatig contact is met de zogenaamde buitenwereld, is het nog steeds een compleet ander soort samenleving dan dat wij dat kennen. We liepen werkelijk een eerstejaars antropologieboek in..

De Shuar leven in communities, van verschillende grootte, maar meestal wel een aantal grote families bij elkaar. De mensen leven ontzettend eenvoudig, er is in prinmcipe geen geld (wat zou je ook kunnen kopen) en geen bezit, behalve een huis met wat dingen om te koken of een paar meubels. Bedden zijn niet echt gangbaar (auw.. slapen op de houten vloer) en eigenlijk leeft iedereen de hele dag buiten. De meeste families hebben veel kinderen, soms wel tien of twaalf, en ik schaamde me bijna om mijn leeftijd te vertellen.. Twee-en-twintig en nog geen kinderen?? Onze gastvrouw, waar we in huis sliepen, bleek later twintig te zijn. Het was niet helemaal duidelijk welke kinderen van haar waren -kinderen lijken ook algemeen bezit-, maar het waren er minstens twee. Tja..

In de community is een school, waar kinderen leren lezen en schrijven, maar weinig mensen kunnen daarna iets met hun ´kennis´ doen. Sommigen vertrekken nu naar de stad om te werken of te studeren, maar wanneer je blijft, bestaat het leven vooral uit overleven. Voedsel verzamelen en bereiden, huizen onderhouden, onderlinge relaties onderhouden, kinderen verzorgen, etc. Steeds meer jongeren willen echter weg uit de community; werken, geld verdienen en dingen kopen. Logisch, en eerlijk, maar ook wel een beetje jammer. Het is natuurlijk scheef om te zeggen dat hun leven beter is, maar voor ons is het denk ik gemakkelijker om ook de goede dingen ervan in te zien. En de slechte dingen van het stadsleven. Maar ook dat is weer omdat wij ons in de luxe positie bevinden en allebei die levens kunnen bekijken.

We zijn drie dagen in de community geweest, en hoewel we eigenlijk niet heel veel konden doen, was het wel een heel bijzondere ervaring. Overdag hebben we met de gids door de jungle gewandeld, geleerd over planten en kruiden, een grote -heilige- waterval bezocht en op de laatste dag nog een behoorlijk griezelige grot. Groot, donker, vol met vleermuizen, glibberige stenen op de grond, giftige padden en.. dodelijke spinnen. Echt, ieh. Enorme spinnen met dodelijk gif. En veel! Het was spannend, maar ik was blij toen ik weer buiten stond..

Verder hadden we nog geluk, want onze tweede avond bleek een groot feest te zijn. Het was de laatste dag van het schooljaar en dat wordt gevierd, en wel met harde muziek (jawel, midden in de jungle), sterke drank en veel, heel veel chicha. Helaas was dit weer de vieze chicha die ik in Bolivia ook al eens geprobeerd had; gemaakt van mais en yucca of iets dergelijks, vermengd met -geloof het of niet- speeksel. Jammie. Elke familie is bij zo´n gelegenheid verplicht een grote ton chicha te maken, en er gaan constant kommen rond, waaruit iedereen steeds een slok neemt (of je doet alsof). In principe kun je niet weigeren, net zoals wanneer je de veel te sterke likeur aageboden wordt. En bij een feest moet natuurlijk gedanst worden, wat wel heel grappig was. Het is behoorlijk warm en vochtig daar, en je moet dan ook niet teveel bewegen om niet heel erg te gaan zweten. De ´jungledans´ bleek dan ook wel heel erg tranquilo te zijn; voorzichtig van de ene voet op de andere, een beetje verveeld erbij kijken en vooral de ogen van je danspartner ontwijken. Aangezien de Shuar behoorlijk mannelijk georienteerd zijn (er komt ook polygamie voor), mag je alleen dansen als je door een man gevraagd wordt. Natuurlijk werd er ook steeds netjes toestemming aan Vincent gevraagd :S.

Maar goed, na ons jungle avontuur zijn we een paar daagjes in Baños geweest. Na Macas en de Amazone was dat weer een hele omschakeling, want het stikt er van de toeristen. Bij Baños hebben we wel nog heel leuk geraft, maar daarna zijn we weer verder gegaan; ditmaal de bergen in.

Vanuit de warmte en vochtigheid van de jungle bevonden we ons dus opeens weer op zo´n 4000 meter hoogte, in ieniemienie bergdorpjes, waar het vreselijk koud was maar ook weer heel erg mooi. De route die we aflegden wordt de Quilotoa-loop genoemd; een rondje bergdorpjes bezoeken. Op de weg, in het dorpje Quilotoa, ligt een prachtig kratermeer. Het was ook weer heel bijzonder om in deze kleine gemeenschappen te verblijven; zo anders weer dan de jungle, maar ook zo anders dan het leven in de stad. Ook hier was wederom niet heel veel te doen, maar omdat die 4000 meter ook wel weer een beetje een klap waren, was dat niet zo erg. Wel nog een mooie wandeling naar het kratermeer gemaakt (puf puf...), en donderdagochtend een enorme plattelandsmarkt bezocht. Iedereen uit de wijde omgeving komt daarheen om spullen te kopen en te verkopen, van wortels tot geiten en van heel veel kippen tot autobanden. Heel mooi om te zien.

En na al deze avonturen zijn we nu dan in Quito, een grote stad, en het valt eigenlijk een beetje tegen. Quito heeft min of meer twee centra, een oud centrum, vol met kerken en koloniale gebouwen, en een nieuw centrum, vol met discotheken en veel te hippe bars en restaurants. Tussen het oude en nieuwe centrum is een stuk lelijk niets, waar het gevaarlijk is en helemaal niet prettig. Gisteren hebben we een bezoek gebracht aan Mitad del Mundo, de plek van de evenaar, maar dat stelde echt niets voor. Vanavond gaan we dan ook weer lekker weg, op naar de kust (en de zon!), om nog te genieten van onze laatste weekjes..

De reis gaat verder

2008-06-29T11:03:00.000-07:00

Terwijl het eind van onze reis alweer in zicht komt, bewegen wij ons nog steeds langzaam maar gestaag voort richting het noorden van Zuid Amerika. Hoewel we langzaam dromen van kaasplankjes van De Hemel en lekkere ontbijtjes, vermaken we ons nog steeds prima. Sinds het vorige bericht hebben we alweer aardig wat kilometers afgelegd en momenteel bevinden we ons in Cuenca, Ecuador. Ons einddoel is Caracas op 28 juli, want vanuit daar vliegen we terug naar Buenos Aires. Er staan ons dus nog wat busuurtjes te wachten, hoewel ik het op het moment echt gehad heb met de bussen hier. De laatste reizen naar en door Ecuador waren geen succes; je moest je letterlijk vasthouden aan je stoel om er niet af te vallen. En dat steeds vijf uur lang; helemaal niet leuk..

Maar na Argentinie en Bolivia heb ik dus weer een land ´achter me gelaten´. Hoewel ik lang niet zoveel van Peru gezien heb als Vince, heb ik er toch wel een aardige indruk van. Op het eerste gezicht lijkt het veel op Bolivia, maar het heeft ook veel eigen dingen. In eerste instantie natuurlijk de Incasamenleving en de bijbehorende ruines. Peru is echt het land van de ruines, ze zijn echt óveral. En de mensen zijn er trots op ook - terecht natuurlijk. Echt typisch zijn ook de motortaxi´s; een soort riksjah-achtige motortjes met achterin een bakje voor de passagier. Erg leuk. Verder heb ik mogen genieten van dé Peruaanse drankjes, de Chicha, een zoet drankje van paarse mais, en de Pisco Sour. De Peruaanse Chicha is niet te vergelijken met de ontzettend vieze (en alcoholische) Chicha die ik in Bolivia heb gehad. En de Pisco Sour.. De Pisco, een likeur, wordt gezien als de nationale drank van Peru, en de Pisco Sour is de bekendste cocktail die ervan gemaakt wordt. Maar.. de Chilenen claimen dat zij de Pisco en de Pisco Sour hebben uitgevonden.. Wederom strijd dus tussen Peru en Chili. Chili heeft een hele tijd geleden een groot stuk land ingepikt van Peru en Bolivia (waardoor Bolivia geen toegang tot de zee meer heeft), en dat wordt de Chilenen nog steeds erg kwalijk genomen. Zowel in Bolivia als in Peru is het een gevoelig onderwerp, en deze anti-Chileense houding uit zich natuurlijk ook in andere dingen. Zoals in de Pisco-strijd. Maar goed, wat hebben we de laatste tijd nog gedaan, in Peru en inmiddels in Ecuador?

Na ons sandboardavontuur in Ica, wat nog best leuk was (omdat ik niet zo´n board-held ben, mocht ik op mijn buik.. Joehoe!), hebben we de zogenaamde Galapagos voor de Armen bezocht; kleine eilandjes bij de kust van Paracas, waar ook veel vogels, pinguins, zeeleeuwen, etc. leven. Erg leuk. In de buurt van Paracas, bij het dorpje Pisco, is ongeveer een jaar geleden een zware aardbeving geweest en het is echt schokkend om te zien hoe weinig er in die tijd is opgebouwd. Mensen wonen nog in noodtenten, wegen liggen open. Geld dat door internationale hulp gestuurd wordt, verdwijnt naar men zegt in de verkeerde zakken, en zo is er dus nog vrijwel niets gebeurd.

Hierna hebben we Peru min of meer doorkruist en zijn we via Lima -tussenstop van een paar uurtjes, maar veel te groot- naar Chiclayo gebust. Omdat we onze nieuw aangeschafte tent goed wilden gebruiken, hebben we geslapen aan het strand, ongeveer een half uur van de stad af. Hier zou een soort beach resort zijn, klonk allemaal heel leuk, zag er ook heel erg leuk uit, alleen was er niemand. Een meisje en haar moeder hielden toezicht of iets dergelijks (we denken eigenlijk dat ze er gewoon ingetrokken zijn en dat de eigenaars van het resort het hebben verlaten). In ieder geval was het er behoorlijk spookachtig; alle dingen om er een leuke plek van te maken, waren aanwezig -een aantal barretjes, restaurantje, zithoekjes, vuurplekken-, maar dan in een ietwat vervallen staat. Natuurlijk was er ook geen licht, dus toen wij ´s avonds in het donker terugkwamen van Chiclayo, was het er echt best griezelig. De dag daarna zijn we er dus maar weer weggegaan..

Vanuit Chiclayo hebben we de aldaar beroemde Señor Sipan bezocht. Señor Sipan was ooit waarschijnlijk een belangrijk man, en nog niet zo heel lang geleden is zijn graftombe ontdekt; vol met goud, lama´s, vrouwen, slaven, etc. Er zijn in de buurt van Chiclayo een aantal mudea rond deze Señor, en natuurlijk de plek zelf - waar de goede man zelf uiteraard niet meer te zien is, maar wel mooi lijkende replica´s. Ook zijn we nog naar ruines van piramides geweest, en toen hadden we het wel weer gehad met alle oude stenen en zandhopen, want veel meer dan dat is het uiteindelijk ook niet..

Na Chiclayo zijn we op weg gegaan naar Ecuador, met enkele tussenstops, en eenmaal daar aangekomen zijn we min of meer meteen het regenwoud ingedoken. Met onze tent konden we vanuit jungledorpje Zamora het begin van het regenwoud inlopen, en daar wandelen en slapen. Hoewel het ook hier weer verlaten was, was het er ook ontzettend mooi (en warm en vochtig). Het was best bijzonder om ´s nachts helemaal alleen -met alle junglegeluiden om je heen natuurlijk- in je tentje in het regenwoud te zitten. De volgende dag nog wat meer gewandeld en daarna alweer doorgereisd naar het volgende stadje, Cuenca, waar we nu zijn. Vanuit hier gaan we echter weer verder richting de jungle, want het is daar zo mooi en bijzonder, dat dat zeker de moeite (en de busreis...) waard is.

Het lijkt er in ieder geval op dat mijn wens om in de minder toeristische gebieden te komen is uitgekomen, want we hebben al dagen geen gringo meer gezien. Het lijkt ook echt laagseizoen hier; de hostels zijn er wel, maar ze zijn allemaal leeg. Op zich niet erg, maar soms wel een beetje vreemd. Waar zijn al die backpackers uit Cuzco gebleven?? Onze verjaardag gisteren hebben we dan ook alleen met zijn tweeen gevierd. Toch een beetje vreemd zo aan de andere kant van de wereld! We hebben er maar een rustig dagje van gemaakt, lekker gekookt, taart gegeten en geprobeerd nog uit te gaan, maar alle café´s bleken alweer om één uur te sluiten. Vreemde mensen hier in Ecuador.

Ecuador is trouwens wel best anders dan Peru en Bolivia; alles is hier veel netter en georganiseerder lijkt het. Geen motortaxi´s, geen kleine busjes, weinig straatverkopers en netjes geordende markten. Maar volgens mij is het wel een ontzettend mooi land, met goed begaanbare jungle, lekkere temperatuur, een mooie kust en leuke steden.. Wij zullen ons niet vervelen!

Hier eindelijk nog een keer wat foto´s.

Vince en ik op de verblindende zoutvlakte

Vreemde landschappen aldaar

Het zwembad van Humberstone

De ansichtkaartfoto van Machu Picchu

Weversgemeenschap in de Heilige Vallei

Zeeleeuw bij Paracas

Lama!

Het regenwoud van Ecuador

Cuzco, het andere Peru

2008-06-20T11:10:00.000-07:00

Na onze Chili-ervaring en een hele leuke tijd in het onvermijdelijke Cuzco, is het wel weer tijd voor een update. Ik geloof dat we bij het vorige bericht juist waren aangekomen in Iquique, een redelijk grote stad aan de Chileense kust. Op zich best leuk, we zaten in een leuk hostel en hebben vanuit daar nog een heel bijzonder bezoek gebracht aan het spookdorp Humberstone. Humberstone was een tijdlang een welvarend stadje, dat leefde van een grondstof; salpeter, nitraat, iets dergelijks. Het is me niet helemaal duidelijk geworden wat men hiermee deed, maar ik geloof dat het onder anderen voor kunstmest gebruikt werd. Anderen weten hier vast meer over. Maar wat Humberstone zo interessant maakt, is dat het stadje rond 1960 volledig verlaten is. ´De grondstof´ was niet meer nodig en aangezien dit de enige reden om daar te leven was (en ook min of meer de enige bestaansmogelijkheid), hebben alle inwoners hun biezen gepakt. Wat overbleef was dus een spookdorp, dat UNESCO een aantal jaar geleden tot Werelderfgoed heeft verheven. Maar wat een absurde ervaring om zo door een verlaten stadje te lopen! Veel huizen en belangrijke gebouwen zijn nog min of meer intact, dus je kunt zo het theater in lopen, het zwembad, de bibliotheek, etc. Beetje griezelig ook wel.

Na Iquique hebben we nog een tussenstop gemaakt in Arica, een noordelijker gelegen kustplaatsje, maar daarna zijn we snel weer doorgereisd naar Peru. Chili mag dan een welvarender land zijn, wat af en toe wel fijn is, het is ook ontzettend duur (zeker in vergelijking met Bolivia) en bovendien is het onmogelijk om met de Chilenen te communiceren. Ik weet niet wat voor taal ze precies spreken, maar het lijkt echt niet op Spaans.. (hoewel het dat wel is). En daarbij mist Chili ook een beetje het karakteristieke van Bolivia en Peru, de markten -vooral!-, de vele kraampjes op straat, de api en empanadas, etc. Maar we hebben natuurlijk maar heel weinig van het land gezien, dus ik geloof best dat andere delen weer heel anders zijn.

Vanuit grensdorp Tacna in Peru hebben we een spannende busreis gehad naar Cuzco. Hoewel we redelijk wat betaald hadden voor ons ticket, was het comfort in de bus ver te zoeken. Het is wel de moeite waard om te vermelden dat de nachten in deze omgeving echt heel erg koud zijn, en het vroor dan ook ín onze bus. Rond een uur of twaalf ´s nachts was er opeens een probleempje; wegens een wegblokkade moest onze bus ´omrijden´, wat ervoor zorgde dat we vast kwamen te staan in een rivier. Juist. Ongeveer drie uur later en veel discussies, pogingen en bemoeienissen later konden we gelukkig weer verder. Zo rond vier uur ´s nachts moesten we opeens van bus wisselen, in the middle of nowhere.. wij snapten er in ieder geval niets meer van. De volgende dag, veel te laat voor de wedstrijd Nederland-Frankrijk, kwamen we dan toch aan in Cuzco. Gelukkig hier een fijn hostel gevonden in een leuke buurt en een heus vegetarisch restaurant.

Maar Cuzco. Toch wel zo´n beetje dé plek van Zuid Amerika, waar je eigenlijk niet omheen kunt. En het klopt, Cuzco is ontzettend leuk en gezellig en we hebben er een paar leuke, dure dagen gehad. Omdat Cuzco zo´n populaire toeristenstad is, is alles er natuurlijk weer een stuk duurder. Daarbij wordt je dood gegooid met souvenirs, massages en toeristentours. Maar de sfeer in de stad was heel leuk, vooral de wijk waarin wij woonden, San Blas. Ook heerlijk om eens een echte vegetarische maaltijd te kunnen eten en natuurlijk is de omgeving van Cuzco prachtig.

Cuzco was eens de hoofdstad van het Incarijk (vandaar dat elk restaurant Inka Wasi of iets dergelijks heet), en in de omgeving zijn nog heel veel ruines gevonden en te bezichtigen, waarvan de bekendste Machu Picchu. De omgeving van Cuzco wordt de Heilige Vallei genoemd, en dat is zeker geen verkeerde naam, want de bergen en valleien zijn echt magisch. Zondag zijn we een stuk de Vallei ingegaan met een local bus, tot in het dorpje Pisac. Vanuit hier kun je een mooie wandeling maken langs heel veel ruines. Heel mooi, en ook helemaal niet zo toeristisch. Die dag zijn we nog verder gereisd naar Ollantaytambo en vanuit daar hebben we de trein genomen naar Aguas Calientes, het dorpje dat het dichtst bij Machu Picchu ligt. Want maandag was de Machu Picchu pretpark dag. Ongelofelijk hoeveel toeristen zich op dat kleine stukje berg bevinden. Hoewel de ruines zelf echt heel indrukwekkend zijn, maakt het dat toch allemaal een beetje nep. Bovendien betaal je je blauw aan alles (trein, bus, toegang, garderobe, wc, voedsel), want Machu Picchu wordt geleid door een monopolie. Waar al het geld heen gaat is tot nu toe nog een raadsel. Maar goed, ´s ochtends om zeven uur stonden wij klaar voor de poort-nog een beetje brak omdat we de avond van tevoren de Pisco Sours van Aguas Calientes getest hadden en een pre-rondleiding van de barman hadden gekregen. Een van de hoogtepunten (letterlijk en figuurlijk) is het beklimmen van de Huayna Picchu, een berg vanwaar je een heel mooi uitzicht hebt op de stad Machu Picchu. Zwaar (voor mij dan, voor Vince natuurlijk een eitje na de Huayna Potosi), maar ook heel mooi. Bovendien waren wij een van de eersten, en was het nog niet zo druk op de berg. Toen we zo´n drie uur later weer beneden kwamen, stond er een heuse rij.. Hoezo pretpark?

Maar het bezoek was wel echt de moeite waard, ongelofelijk wat die Inca´s allemaal geproduceerd hebben in zo´n korte tijd. De gebouwen staan op de meest onmogelijke plekken, ingebouwd in de rotsen, gemaakt van enorme stenen. Bovendien zijn er nog zoveel mysteries rondom Machu Picchu en de hele Incasamenleving; maakt het toch wel een beetje spannend allemaal.

Na Machu Picchu hebben we nog twee daagjes in Cuzco doorgebracht, met stadten, voetbal kijken in een Nederlands restaurant, de lokale markt bezoeken om een tent te kopen en een bezoek te brengen aan een groot festival in de buurt. Dit laatste was nog wel een aparte ervaring; rond twee uur zou het programma beginnen, dachten wij, en hoofdact was het superpopulaire Gruppo Cinco - het zijn echte helden in Peru. Mochten wij niet missen, toch? Helaas was de organisatie, verrassend genoeg, niet optimaal en stond er nog een enorme rij toen wij om één uur aankwamen, vol met boze mensen omdat ze niet naar binnen mochten. Na een tijdje werd er enthousiast op de deuren gebonkt en geslagen en in koor ´Hora, hora´ geroepen. Het kon niemand echter deren, want we moesten nog tot half vijf wachten voor we naar binnen mochten. Toen de kaartverkoop eindelijk begon, bleken de eerste vijftig mensen slechts in de rij te staan om kaartjes door te verkopen (tegen een hogere prijs uiteraard), en toen we eindelijk binnen waren hoorden we dat Gruppo Cinco pas om zeven uur zou spelen.. Helaas, want wij moesten om half acht op het busstation zijn voor onze bus naar Ica, waar we nu zijn. Toch was het leuk om nog over het terrein rond te lopen, met heel veel eetkraampjes en heel veel vlees; levend en dood. Er was namelijk ook een soort veemarkt, met de vreemdste schapen en lama´s.

Maar na een voorspoedigere busreis dan de vorige hebben we nu onze nieuwe tent opgezet in Ica, een stadje aan de kust onder Lima. Vanmiddag gaan we sandboarden op de enorme duinen hier, en over niet al te lange tijd gaan we weer verder noordwaarts. De tijd vliegt namelijk, zoals altijd, en we willen nog een behoorlijk stukje naar het noorden afleggen; na Peru op naar Ecuador.

Alles gaat nog steeds min of meer voorspoedig hier, de tegenslagen zijn gemakkelijk te overwinnen en het is natuurlijk ontzettend luxe om zomaar zo´n tijd te kunnen rondreizen. Wel hebben we na Cuzco weer even genoeg van de toeristengebieden; hoewel we zelf natuurlijk ook toerist zijn, blijven het toch aparte plekken. Het verschil tussen toerist of backpacker en lokale bevolking is zo groot; beiden lijken elkaar niet echt als mensen te zien. De toerist wordt een geldmachine, iets of iemand die je maar zoveel mogelijk moet afzetten; de lokale bewoner wordt een opdringerige verkoper die je prullen wil aansmeren. Heel jammer. Terwijl je juist zoveel mogelijk van een ander land wil meekrijgen, wordt je in die gebieden dood gegooid met pizzatenten en Happy Hours; toch niet echt waar ik op zit te wachten. En hoewel Cuzco zeker wel de moeite waard was, en het ook wel leuk was om lekker te kunnen uit eten of uit te kunnen gaan in plekken die meer op die van thuis lijken, is het toch ook niet het échte Peru dat je dan ziet. In La Paz was er natuurlijk ook een bepaald verschil tussen mij en de Paseña´s, maar door samen te werken en samen te wonen kom je vanzelf meer op één lijn en leer je elkaar als persoon kennen, niet als toerist. En hoewel ik me wel bewust ben dat er altijd een soort kloof zal blijven -omdat ik uit een ander land kom, meer geld heb, meer mogelijkheden heb, Zuid Amerika kan bezoeken-, hoop ik toch dat we de komende tijd weer wat meer kunnen ´opgaan´ in de cultuur en het echte leven en de pizzeria´s en cocktailbars lekker in Cuzco kunnen laten. Maar ik denk dat dat wel zal lukken.. Ik hou jullie op de hoogte!

Adios amor, Adios

2008-06-09T14:02:00.000-07:00

Na bijna drie maanden was het dan toch tijd om afscheid te nemen van Bolivia. Hoewel ik wel veel zin had om verder te reizen en nieuwe dingen te zien en te beleven, vond ik het toch ook een beetje jammer om mijn stekje te verlaten. Zodra je voet buiten Bolivia zet, ben je er geen deel meer van. De omringende landen doet de politieke situatie weinig, al net over de grens merk je niets meer van onrusten of ontwikkelingen.

En dat terwijl het behoorlijk borrelt in Bolivia; de komende weken gaan er meerdere referenda plaatsvinden, allemaal omtrent eventuele autonomie van verschillende departementen. Alleen al het feit dat dit slechts in -ik geloof- vijf van de negen departementen plaatsvindt, laat al zien hoe verdeeld het land is. Men spreekt van de ´media luna´, de halve maan, waaronder de Noord-Oostelijke departementen vallen (vooral Santa Cruz, Chiquisaca, Beni); het rijkere deel van Bolivia. Zij zijn niet zo blij met Evo en zijn groeiende macht, in tegenstelling tot een groot deel van de mensen in het andere deel van deze ´maan´. Vooral in de plattelandsdorpen is Evo nog steeds erg populair. Dit veroorzaakt nieuwe problemen; de kloof tussen stad en platteland groeit en daarmee ook de onderlinge discriminatie. In Sucre, mijn eigen, rustige, mooie, idyllische Sucre, leidde een bezoek van Morales -met de bijbehorende aanhangers van het platteland- tot hevige rellen, waarbij de stedelingen de campesinos hebben vernederd en mishandeld. Deze onderlinge verdeeldheid en polarisatie is een groot probleem; er is discriminatie tussen stad en platteland, tussen de verschillende departementen, tussen indigeno en Spaanse afstammelingen en tussen de twee helften van de media luna. Omdat Bolivia toch wel een beetje ´mijn´ land is geworden nu, is het jammer om weg te zijn en al deze ontwikkelingen, die toch best spannend zijn, niet meer mee te krijgen.

Maar naast ´het land´ en ´de ontwikkelingen´ moest ik natuurlijk ook mijn eigen leven, met alle mensen die daarbij horen en die mijn tijd in La Paz hebben gemaakt tot wat hij geweest is, achterlaten. De laatste week La Paz was vooral afscheid nemen, van de verschillende projecten, de kinderen en de mensen waar ik mee gewerkt heb, Erica en Erica, de andere vrijwilligers, mijn La Paz-maatjes Saskia en Daya en natuurlijk van mijn tijdelijke familie Olga, Lilly, Gaby en Christian. Vooral door hen heb ik het in La Paz erg naar mijn zin gehad en heb ik kunnen doen wat ik heb gedaan. De tijd is omgevlogen, en vooral voor de projecten waar ik gewerkt heb, was twee maanden eigenlijk veel te kort. Ik hoop dan ook dat ik straks, als ik weer in Nederland ben, iets voor de projecten kan blijven betekenen; door armbandjes te verkopen (verheug je er maar op) en door contact te houden met de vrouwen uit de gevangenis en de beide Erica´s van Corazon Inquieto.

Na een geslaagd afscheidsfeestje samen met Saskia (en Gruppo Cinco - wie kent ze? Ik importeer) en het achterlaten van de helft van mijn bagage -hoe kan die zo gegroeid zijn?- zijn Vince en ik dan toch vertrokken, en wel naar Uyuni. Uyuni ligt in het zuiden van Bolivia, veel te hoog, veel te koud, maar wel erg strategisch voor mooie tochten door de omgeving. Vlakbij Uyuni ligt namelijk het grootste zoutmeer van de wereld (zegt men), en daarbij is de hele omgeving behoorlijk absurd, met woestijn, inmense keien, koraalvlakten en ga zo maar door. Met een jeep hebben we drie dagen een tocht gemaakt door al deze vreemde gebieden, en dat was echt heel mooi. De eerste dag dus de zoutvlakte bezocht, een ontzettend vreemde plek, met zover je kunt kijken alleen maar zout, zout, zout. Deze omgeving is ooit, lang, lang geleden, een zee geweest, en het lijkt ook werkelijk alsof je op de bodem van de zee bent. Na de zoutvlakten hebben we nog veel absurde landschappen gezien, allemaal mede gevormd door deze zee en natuurlijk de wind en het zand. Ik zal snel nog proberen foto´s te uploaden, want dat is zeker wel de moeite waard. De nachten rondom Uyuni waren vooral erg koud; de eerste nacht hebben we geslapen in een zogenaamd zouthotel, gebouwd van blokken zout. Erg apart. De tweede nacht was minder bijzonder en meer koud, zeker tien graden onder nul - al leken het er wel dertig. De derde dag zijn we door onze jeep afgezet bij de grens met Chili, en vanuit daar zijn we doorgereisd naar een dorpje genaamd San Pedro de Atacama.

Aangezien Vince de laatste Uyuni-toer-dag behoorlijk ziek was geworden, en ik ook al een hele tijd met gezondheidsklachten rondliep, konden we niet veel meer dan uitrusten in San Pedro. Dat kwam goed uit, want er zijn vrij weinig alternatieven. Het dorp zelf bestaat uit ongeveer vier straten, met daarin wel veel cafeetjes en restaurantjes en tourist agencies; het grootste deel van de bevolking van San Pedro bestaat dan ook uit toeristen volgens mij. Wij hebben ons ongeveer vier dagen vermaakt met het zonnetje van overdag, onze boeken (inmiddels allemaal uit) en de dokter, die ons aanraadde alleen nog maar rijst met kip te eten tot we ons beter voelden.

En nu, een aantal dagen later, zijn we allebei weer fit en wel en bevinden we ons in Iquique, een kuststadje. Hier hebben we al onze nodige inkopen weer kunnen doen (nieuwe lenzen wegens slijtage, zwart-witfotorolletjes, etc.) en zojuist in een willekeurige kroeg het Nederlands Elftal kunnen zien winnen. Het leven in Chili is anders, luxe, enigszins een verademing na La Paz, maar ook zo´n acht keer zo duur als Bolivia. En aangezien wij daar niet van houden, gaan we snel weer noordwaarts richting goedkopere oorden, en ook warmere, noordelijke oorden, zoals Noord Peru en Ecuador. Na alle hoogte en koude ben ik wel toe aan een beetje meer zon :) Maar voordat we daarvan gaan genieten, gaan we eerst nog naar Cuzco - hoewel we nog niet echt uitkijken naar wederom hoogte en kou, kunnen we deze plek niet echt aan onze neus voorbij laten gaan.

Vince en ik zijn er in ieder geval weer klaar voor, nieuwe avonturen staan op het programma, en ik zal jullie op de hoogte houden. Bedankt voor alle berichtjes uit Nederland, altijd leuk om te horen hoe het er daar aan toe gaat.. Oh ja, trouwens.. wie gaat er allemaal naar Lowlands?? Onze kaartjes zijn al binnen..!

Liefs!

De vrouwen van Bolivia

2008-05-28T06:50:00.000-07:00

Ondanks de welbekende machocultuur die zo typerend zou zijn voor Latijns Amerika, lijken de vrouwen van Bolivia hier toch wel de dienst uit te maken. Op de markt, op straat, in de winkels, het zijn overal vrouwen. Zij zijn de drijvende kracht in het leven van alledag - waarschijnlijk zoals in alle landen, alleen is het hier meer zichtbaar. De cholita´s bepalen het straatbeeld, zij zijn de identiteit, de cultuur. Maar ook politie en bewaking, in grote getalen dagelijks aanwezig, bestaat voor het merendeel uit vrouwen. Vriendelijke, sterke en ook harde vrouwen. En dat geeft mij ergens een goed gevoel. Misschien is het meer uit noodzaak dan uit emancipatie zoals wij die in Nederland kennen, of misschien hebben we het te danken aan de communistische instelling van Evo, maar deze vrouwen lijken daar te horen, en altijd al geweest te zijn. Zij zijn Bolivia. Niet Evo, niet het eeuwige gerommel rond de grondwet en het geruzie met de Verenigde Staten. Niet de cocaine. Deze vrouwen maken het land, hebben dat altijd gedaan en zullen dat ook blijven doen. En hoewel mijn luxe leven heus niet te vergelijken is met het immer harde en zware leven van de marktvrouwen, of met dat van de campesinas, de plattelandsvrouwen, en ookal zullen velen van hen mij maar een verwende gringo vinden (waar ze natuurlijk gelijk in hebben), toch ben ik trots op hen. En op de meiden van Bebes Mendes, op de beide Erica´s van Corazon Inquieto, op de vrouwen in de gevangenis, die zich er samen doorheen slaan. Op Olga, die soms de hele nacht doorwerkt om het schoolgeld van haar kinderen te kunnen betalen. Op de vrouwen die opkomen voor hun land en voor hun wensen, door te protesteren in de straten - of ik het er nu mee eens ben of niet. Waar de mannen zijn, ik weet het niet. Maar zeker is dat de vrouwen het aankunnen, zoals overal ter wereld. Zeker met de hulp van elkaar. En dat maakt mij, ondanks dat veel van hen een ontzettend zwaar leven hebben, toch wel een beetje blij.

Semana turistica; Mummies, condors en ezeltjes.

2008-05-20T08:48:00.000-07:00

Na een heerlijk weekje vakantie in het zuiden van Peru zijn we -inderdaad, Vince én ik- weer terug in La Paz. De laatste weekjes zijn aangebroken en de afscheidsfeestjes beginnen al te komen; net zoals de reiskriebels. Deze laatste zijn zeker ook wel weer aangewakkerd door de afgelopen week. We hebben heerlijk de toerist uitgehangen, genoten van het weer, gewandeld, gezien, bekeken en uitgerust. En natuurlijk bijgekletst.

Na een behoorlijk lange busreis -zo´n 22 uur zonder te stoppen- kwam ik vrijdagochtend dan aan in Nazca, een plaatsje aan de zuidkust van Peru, bekend om zijn mysterieuze Nazca-lijnen. Vince was daar al een dagje, dus ik werd eindelijk weer eens opgehaald van de bus :) Zo leuk om elkaar weer te zien! Ook wel vreemd natuurlijk, zo in een andere omgeving, waar je opeens allebei Spaans spreekt. En waar begin je met vertellen? Ben benieuwd hoe dat straks gaat als we weer in Nederland zijn.. zoveel te zeggen!

Maar goed, Nazca dus. Bekend van de Nazca-lijnen, onverklaarbare figuren en patronen in een vlakte, die alleen te zien zijn vanuit de lucht en waarvan niemand weet hoe en waarom ze daar ooit gemaakt zijn. De meest voor de hand liggende verklaring zijn natuurlijk aliens, maar het kan ook zijn dat ze gemaakt zijn om te communiceren met de goden, of dat het een astrologische kalender is. Dit mysterie konden we in ieder geval niet aan onze neus voorbij laten gaan, dus we zijn met vliegtuig en fototoestel deze figuren eens wat beter gaan bekijken. Het is inderdaad heel bijzonder, soms zelfs een beetje ongeloofwaardig -vooral als je een afbeelding van een E.T. in een rots ziet- maar het schijnt werkelijk origineel te zijn. Naast de lijnen was het vliegtuigje (type: 6 personen) zelf ook een belevenis; een half uur was dan ook echt meer dan genoeg voor mijn lichaam. ´s Middags nog een begraafplaats uit de Nazca tijd (de Nazca is een pre-Inca beschaving) bezocht, met allerlei bedreadlockte mummies, die wel verdacht veel op enkele hedendaagse rastahoofden leken. Leuk!

Na Nazca zijn we verder gereisd naar kustplaatsje Chala, waar ik nog even wilde genieten van de zon, maar die liet ons helaas een beetje in de steek. Wel hebben we daar nog een mooie wandeling gemaakt, van de Puerta del Inca, een Incahaventje met allerlei ruines, terug naar het dorpje via de bergen. Onderweg kwamen we vreemde dingen tegen; we botsten op een mijn, daarna op hoge stapels witte schelpen, kadavers van varkens en daarna -serieus!- op mummiegraven. Weliswaar leeggeroofd, maar het stof waarmee de lichamen ingepakt worden en het grootste deel van de botten lag er nog. Het voelde toch wel een beetje alsof we een belangrijke ontdekking deden, hoewel er waarschijnlijk duizenden van die graven zijn.

Vanuit Chala hebben we de bus genomen naar Arequipa, waar ik vooral heel erg blij werd gemaakt met de vele eetgelegenheden. De eerdere dagen in Nazca en vooral in Chala moest ik het namelijk doen met aardappels en rijst. En aardappels en rijst. De andere -enige- mogelijkheid leek Calda de Gallina, kippensoep. Bah. Maar Arequipa, wat een mooie stad! Het deed me een beetje denken aan Sucre; levendig maar rustig, schoon, sfeervol, veel mooie gebouwen, veel jongeren. Groot verschil met La Paz wederom, maar ideaal voor een paar daagjes vakantie. Ook het weer was erg goed, dus we hebben daar lekker rustig aan gedaan.

Vanuit Arequipa kun je de Cañon del Colca bereiken, een behoorlijk diepe canyon waar je mooie wandelingen kunt maken. Vanuit de stad dus de bus naar Chivay genomen, een dorpje aan het begin van de Cañon. We kwamen ´s avonds aan, en waren nog net op tijd om de natuurlijke heetwaterbaden te bezoeken. De volgende ochtend vroeg vertrokken richting het volgende dorp, Cabanaconde. Onderweg zijn we uitgestapt bij het zogenaamde Cruz del Condor, een plek waar elke ochtend en namiddag vele condors te zien zijn. Zo bijzonder! Die vogels zijn echt enorm, en ze vlogen echt ontzettend dichtbij over. Heel mooi om te zien. Vanuit het Cruz zijn we verder gewandeld naar Cabanaconde, waar we konden lunchen en informatie konden inwinnen. En vanuit daar dan de Cañon in. In ongeveer drie uur daal je zo´n 1000 meter af - goed voor de beentjes. En wat een aparte omgeving! Onderin de Cañon konden we eten en slapen in een soort lodge, genaamd Paraiso (we konden kiezen tussen deze, Oasis en Eden.. zegt het genoeg?). Zeker de wandeling waard! De volgende ochtend moesten we dan eigenlijk weer omhoog, maar dat was toch een beetje teveel gevraagd voor mij - spierpijn, hitte en 1000 meter klimmen.. Gelukkig konden wij gebruik maken van de lokale bus: de mula, muilezel. Dat ging een stuk gemakkelijker en sneller, hoewel het toch ook wel spannend is op zo´n beestje over kleine, steile richeltjes.. Toch had ik meer vertrouwen in de voeten van de ezeltjes dan in die van mijzelf, en we waren mooi op tijd om de bus naar Arequipa te halen.

De laatste avond en dag nog doorgebracht in Arequipa en vrijdagavond dan weer op weg richting La Paz. Het was weer een lange reis, omdat we bedacht hadden het low budget te doen door een aantal keer over te stappen, maar zaterdag rond een uur of vier ´s middags bereikten we dan weer ´mijn´ stad.. Het voelde toch ook wel echt een beetje als thuiskomen.

We werden ook uitgebreid verwelkomd door de hele stad, want zaterdag was namelijk Gran Poder, een van de belangrijkste feesten van het jaar in La Paz. Het is een religieus feest, maar daar lijkt het niet op. Van 7 uur ´s ochtends tot ongeveer één uur ´s nachts wordt er gedanst op straat, door ontelbare groepen met de mooiste (en ook minder mooie) kostuums. En natuurlijk wordt er gegeten en gedronken, vooral dat laatste. De hele stad was een grote chaos, alle grote straten waren afgesloten -wat het moeilijk maakte om ons huis te bereiken- en overal mensen, mensen, mensen. Wel heel mooi om te zien. We hebben zaterdag dus nog een feestje gevierd en zondag lekker uitgerust en de markt in El Alto bezocht.

Vanaf gisteren is het ´normale´ leven weer even begonnen. Maar ook daarbij horen natuurlijk heel veel leuke dingen, en ik geniet ook nog zeker van mijn laatste weekjes La Paz. Vince en ik wonen nu allebei bij Olga, en dat is wel heel gezellig. Het zal vreemd zijn om straks weer weg te gaan, maar ik heb ook wel veel zin in onze verdere reis, die we in de tussentijd proberen te plannen. Er zijn zoveel mogelijkheden. We zullen zien!

El Libro del Selva

2008-05-05T09:16:00.000-07:00

Eindelijk weer helemaal bekomen van mijn voedselvergiftiging -wat is eten toch lekker!-, heb ik de afgelopen dagen kennis gemaakt met het leven in de jungle.. Wat een belevenis! Het was een heel bijzonder weekend, groot verschil met het leven in La Paz en ook wel erg relaxed. Ik voelde me.. net als in de film.

Onze trip begon donderdagochtend, om 8 uur zou onze vlucht naar Rurrenabaque gaan. Omdat het 1 mei was, Dia del Trabajo, was het in eerste instantie al moeilijk om het vliegveld uberhaupt te bereiken, maar toen dat gelukt was, kregen we te horen dat onze vlucht verzet was naar de volgende dag in de middag. Huh? Omdat we een toer hadden geboekt van vrijdagochtend tot zondagavond, hadden we daar natuurlijk niets aan. Wat te doen..? Een optie was de bus, 18 uur over een kronkelende zandweg, een andere optie was een nieuw ticket kopen bij een andere maatschappij die misschien wel vloog-zeker konden ze dat niet zeggen. Uiteindelijk geprobeerd om in ieder geval naar de bus te gaan en te kijken of er plek was, maar ook het busstation was toen onbereikbaar ivm 1 mei en de enige optie voor ons was terugkeren naar het vliegveld. Ik had dus ook niet meer naar huis gekund, mocht ik dat willen. Apart. Na uren wachten zonder te weten of we uiteindelijk weg konden of niet, beetje zoals in The Terminal, werd ons gelukkig medegedeeld dat we mee konden met het andere vliegtuig, en om 5 uur ´s middags gingen we de lucht in..! Eenmaal op het vliegveld werden we, a la Motorcycle Diaries, met drie motors naar het centrum gebracht.

Ook met het reisagentschap liep alles nogal moeilijk, wat logisch was toen bleek dat we bij de verkeerde zaten te wachten. Maar toen we eenmaal op weg waren, in een jeep, door al dat groen, was alles snel vergeten. Wat is het daar mooi! Ons weekend bestond vooral uit heel veel om je heen kijken, foto´s maken natuurlijk, en chillen in een boot. Met ons groepje, wij drieen, twee Duitse meisjes, Japanners Yuki en Saki (die namen kan ik jullie niet onthouden toch), kokkin Mercedes en gids Doyo, hebben we de pampa´s verkend, heerlijk gegeten, apen, krokodillen, schildpadden en veeel vogels gezien, gezwommen met dolfijnen, gewandeld en gezocht naar anaconda´s, piraña´s gevist (ik niet hoor) en sterren gekeken. Jungle Book ten top.

Het verschil met La Paz is enorm, qua temperatuur, qua natuur en ook qua mentaliteit. Het leven in de stad is druk en hard, mede door de hoogte en de kou. In Rurrenabaque heerst zo´n andere sfeer, veel rustiger, vriendelijker. Iedereen noemt iedereen ´amigo´ of ´amiga´, alles wordt voor je gedaan als je het vriendelijk vraagt. Stiekem hadden we dan ook helemaal geen zin om terug te gaan naar het hoge La Paz, met natuurlijk het werk dat wachtte. Lag het aan ons karma, ik weet het niet, maar zondagavond bleek wederom onze vlucht gecancelled te zijn. Helaas pindakaas, nog een nachtje Rurrenabaque. Toch was het iets minder fijn dan het nu klinkt, want we waren vies, moe en erger, hadden zo goed als geen geld meer. En denk maar niet dat je in Rurrenabaque kunt pinnen. Het was dus nog even zuinig puzzelen om te kunnen slapen, eten en op het vliegveld te komen..

Vanochtend dan toch eindelijk weer vertrokken naar La Paz, in een 15-persoons vliegtuigje, heel bijzonder! Nu nog snel de laatste dingen voorbereiden voor mijn les van vanmiddag, en dan weer aan het werk. Maar niet voor al te lang, want donderdag vertrek ik voor een weekje naar Peru! Vince en ik ontmoeten elkaar in Nazca en komen vanaf daar samen naar La Paz. Mijn tijd alleen is dus bijna voorbij, en ik heb het doorstaan. Ik heb natuurlijk heel veel zin om naar Peru te gaan en daarna samen verder te gaan, dat zal weer een heel ander avontuur worden. Tot nu toe is mijn reis in ieder geval al geslaagd, wat heb ik al veel gezien, gedaan en vooral geleerd. En ik weet zeker dat dat alleen maar meer zal worden!

Ik weet trouwens niet of jullie iets hebben meegekregen van het referendum dat hier gisteren plaatsvond? Waarschijnlijk niet, maar hier was het behoorlijk spannend. Het departement Santa Cruz ging stemmen voor of tegen de autonomie, en het land stond op zijn kop. Mensen hadden het over staatsgrepen, sommigen wilden het land uit, Evo zou verjaagd worden. Zover ik weet is er niets van dit alles gebeurd, maar de uitslag is dan ook 50/50.. Toeval?? Heel typisch in ieder geval. Ik weet er verder nog niet zoveel van, maar als er echt iets interessants gebeurt, dan horen jullie dat natuurlijk..

La Vida de La Paz

2008-04-24T15:36:00.000-07:00

Tijd voor een update! Het leven hier in La Paz gaat langzaam, zoals je dat verwacht van de Bolivianen, en tegelijkertijd vliegt de tijd voorbij. Ik ben er inmiddels achter dat twee maanden vergelijkbaar is met twee dagen hier, tenminste als het gaat om dingen regelen en voor elkaar krijgen. Maar al met al lopen de projecten redelijk; mijn werk op Corazon Inquieto wordt steeds leuker, omdat ik de kinderen beter leer kennen. Bovendien zijn ze erg enthousiast over de extra lesjes, dus dat is zeker leuk. Heb inmiddels een kaart van Bolivia en een kaart van Zuid Amerika op de kop getikt, dus dat gaat helemaal goed komen. De andere twee projecten, in de gevangenis en het armbandjesproject, lopen iets moeizamer, maar ik houd de moed erin. Men schuift alles hier nogal gemakkelijk een weekje vooruit, maar in mijn geval is een week al heel veel, aangezien ik hier maar zo´n acht weken ben. Toch zie ik het nog zitten en ga ik er natuurlijk vanuit dat er een grote vraag aan armbandjes vanuit Nederland gaat komen. Mijn leerlinge in de gevangenis daarentegen is, geheel onverwachts, vrijgelaten. Super voor haar natuurlijk, maar daar stond ik dan met mijn Engelse lesjes.. inmiddels heb ik weer twee nieuwe enthousiastelingen gevonden, maar zij moeten nog zeven dagen keukentaken verrichten.. Weer een week uitstel dus.

Toch hoef ik me niet te vervelen hier; naast werken is er ook genoeg te doen in de stad en bovendien is het ook gezellig om thuis te zijn en te socializen met mijn ´familie´. Afgelopen week ben ik onder anderen naar de film geweest, Liefde in tijden van Cholera (inderdaad, naar het boek van Marquez). Ik weet niet of deze in Nederland ook draait, maar het is zeker een aanrader. Ook hebben we een avond het theater bezocht; het was afgelopen week namelijk theaterfestival. Goed voor mijn Spaans, en ook heel leuk natuurlijk. Verder zijn er in de stad veel leuke cafeetjes en restaurantjes die volop uitgeprobeerd worden. Afvallen zal ik hier niet snel, hoewel de af en toe opstekende maag- en darmproblemen daar wel voor willen zorgen, lijkt het.

Over eten gesproken: wat hoort er nu bij de typische Boliviaanse keuken? In de eerste plaats eet men hier ´s middags warm, en de lunch, el almuerzo, is ook meestal een behoorlijke maaltijd. In de stad kun je op veel plaatsen voor ongeveer 10 Bol (minder dan een euro) een viergangenlunch verorberen. En er zijn zelfs vegetarische restaurantjes, dus dat is zeker erg leuk en lekker. Zelf lunch ik meestal bij Olga, en zij kookt ook heel lekker (en vega), dus ik houd mijn vegetarische ideaal hier lekker vol. Ontbijt en avondeten bestaan uit slechts droog brood, soms met boter of kaas, met thee of koffie. Maar lunch, dat kan van alles zijn. Ik zal me niet uitlaten over de niet-vegetarische keuken, hoewel die natuurlijk het grootst is. Maar ook als ik geen vegetarier was, zou ik met plezier de karkassen van koeien, varkens, ezels en schapen rustig op de markt laten liggen, in de zon, tussen de vliegen. Lijkt me de beste optie. Wat veel wordt gegeten, is choclo, een soort grote mais. Olga maakt er erg lekkere soep van, Lokro genaamd, met groenten en kaas. Verder kun je op straat vaak Humintos kopen, gevulde maisbladeren met van alles en nog wat, vaak choclo met kaas. Daarnaast is de nationale snack de salteña, een met vlees gevuld deegflapje. Schijnt erg lekker te zijn, maar ik heb het nog niet geprobeerd. De vega-variant, de empanada met kaas, vind ik dan weer wel erg lekker. Empanadas heb je echt in alle soorten en maten, van klein en broodachtig tot gróót en bladerdeegachtig. Soep kun je hier overal krijgen, met alles wat je kunt bedenken erin, en ook Olga is daar fan van. Soep met groenten, rijst, aardappels; alles in één. En verder is de quinoa ook populair; quinoasoep, quinoaschotels, quinoakoekjes, je kunt het zo gek niet verzinnen of ze stoppen er quinoa in.

De drankjes dan. Drankjes, daar houden Bolivianen van. Liefst met alcohol, maar soms ook zonder. Een voorbeeld van dat laatste is de api, een warme ontbijtdrank van (paarse) mais met kruidnagel en kaneel. Erg lekker! Verder is er de chicha, die ik alleen tijdens de hike geprobeerd heb in Sucre en die ik echt niet te drinken vond; het is ook een maisachtig drankje met alcohol, maar verder...? Mijn favoriet blijven de jugos de frutas, versgemaakte vruchtensappen die je overal goedkoop kan krijgen. Nationale sterke drank is Singani, die zo ongeveer met alles gemengd kan worden maar voornamelijk met Sprite en citroen: de Chuflay. En hier in La Paz heeft men zijn eigen bier: Paceña.

Ik ben hier nu toch al een tijdje, maar nog steeds verbaas ik me over het drukke en chaotische straatleven. Je weet nooit wat er gaat gebeuren, en zo kan het voorkomen dat je op de markt achternagezeten wordt met een dode kip (moet je maar geen foto´s maken...), of dat je taxi opeens de berg niet meer opkomt. Sommige straten zijn trouwens ook wel erg stijl; de auto´s moeten zigzaggend omhoog! Dit kan natuurlijk ook vooral met de auto´s te maken hebben, maar goed. Maar het straatbeeld. Dat wordt bepaald door beweging en leven. Hordes scholieren in uniformen. Tientallen marktkraampjes op een rij, duizenden minibusjes die elkaar voortdurend in de weg rijden en proberen voor te kruipen. Cholita´s, de vrouwen in de zogenaamde traditionele kleding. Oorspronkelijk is deze kleding bedacht door de Spanjaarden, die een onderscheid wilden maken tussen de ´echte´ Spanjaarden en de Mestiezen, mixen tussen Spanjaarden en indigobevolking. De kleding bestaat uit vele lagen rokken, mede daardoor lijken de vrouwen behoorlijk dik, met daarover een schort en een omslagdoek. Het ligt een beetje aan de welgesteldheid van de vrouw wat voor soort rokken of omslagdoek ze draagt. Op de rug prijkt meestal een doek met vulling (van kind tot koopwaar) en het haar wordt gedragen in twee lange, lange vlechten, onderaan versierd met stoffen bolletjes. En op het hoofd, de onmisbare bolhoed, waarvan je niet begrijpt hoe hij kan blijven staan. Lange tijd werden de Cholita´s enigszins neerbuigend behandeld, eigenlijk was ´Cholita´ hetzelfde als ´dienstmeid´ of ´hulp´. Het klopt ook wel dat veel van de Cholita´s bij het armere deel van de bevolking horen, maar lang niet alle. Tegenwoordig, met ons aller Evo aan het roer, wordt de Cholita echter weer meer gewaardeerd en minder gediscrimineerd.

Naast de veelheid aan verschillende mensen, wordt het straatbeeld ook voor een groot deel bepaald door politieke leuzen op de muren en door, bijna dagelijks, grote protestmarsen. Meestal verlopen die rustig, zonder problemen, af en toe leeft men zich uit met dynamiet. Meestal heb ik ook geen idee wie er aan het protesteren is en waarvoor, maar apart blijft het. Vier mei a.s. vindt er een referendum plaats; aanvankelijk voor de nieuwe grondwet (of er tegen natuurlijk), maar dit is, op zijn Boliviaans, weer veranderd. Nu is het referendum slechts voor het departement Santa Cruz en gaat het om het verlenen van autonomie of niet aan dit -rijke- deel van het land. Spannende tijden dus.

Voor mij zijn de tijden, naast spannend, ook plezierig. De weekenden ben ik vrij en we benutten die natuurlijk ten volste om leuke dingen te doen in de omgeving. Afgelopen weekend heb ik met Daya en Saskia de Death Road gefietst; de gevaarlijkste weg ter wereld, die loopt van een dorp boven La Paz (ruim 4500 meter) naar een dorp in de Yungas, de vruchtbare laaglanden naast La Paz (1200 meter). In een paar uur daal je dus ruim 3000 meter af, op de mountainbike. Ondanks de kramp in mijn handen van het remmen echt een onvergetelijke toer! Je ziet letterlijk het landschap veranderen, van kaal, koud, uitgestrekt, naar warmer, vochtiger, en veel groener. Na de tocht zijn we nog een nachtje in Coroico gebleven, een dorpje in de Yungas. De sfeer daar was direct zo anders dan in La Paz. In de Yungas wonen veel Afrikaanse afstammelingen, uit de tijd van de slavernij. Tel daarbij de warmte op en wat vrolijke muziek en terrasjes, en je waant je ineens in Afrika. Helaas werd Saskia ´s nachts erg ziek, en zijn we de volgende ochtend snel weer terug gereisd naar La Paz. Om toch nog even te laten zien dat de Death Road echt wel gevaarlijk is (achteraf maakt het niet meer uit toch?): vanochtend zijn er drie fietsers om het leven gekomen, omdat ze overreden werden door een minibusje.. Met al die bochten in de weg zie je natuurlijk zo goed als niets. Oke, luguber detail..

Gisteren en vandaag had de Boliviaanse ziekte mij ook weer te pakken en heb ik mijn tijd in mijn bedje doorgebracht. Nu gaat het gelukkig wel weer wat beter, en ik hoop morgenochtend weer aan de slag te kunnen. Dit weekend staan Copacabana (nee, niet die in Brazilie) en het Titicacameer op het programma, en volgend weekend dan eindelijk.. de jungle! Ik laat me verrassen..

Nog wat foto´s. Vraag me niet waarom sommige groot zijn en sommige klein, want ik heb geen idee. Door er op te klikken ga je naar mijn fotosite geloof ik, en daar kun je ze groter bekijken!

Zoek de ezeltjes.. Daar liepen wij ook tijdens de hike in Sucre!

Mooi meisje in Maragua, het dorpje waar we tijdens de hike overnachtten.

Mensen wassen hun kleren in de heetwaterbronnen bij Potosí.

Zonsondergang bij Recoleta, Sucre.

Emmanuel, kindje van Corazón Inquieto.

Dames in Tiwanaku

De Death Road...

Dia del Niño met Corazón Inquieto

Dutje doen.

Zijn ze niet mooi?

Lunchen met de Tiwanakugids en Saskia.

Het leven van alledag 2

2008-04-14T10:37:00.000-07:00

Na twee weken wennen, heb ik het leven in La Paz toch wel aardig te pakken. Mijn dagen worden telkens gestructureerder (naar Boliviaanse begrippen dan) en de tijd gaat elke dag sneller. Ik heb het erg naar mijn zin in mijn gastgezin, sinds gisteren uitgebreid met hondje Skyline (die naam was niet mijn idee). Veel meer dan in Sucre word ik hier echt opgenomen in het gezin, we eten samen, kletsen wat, kijken samen tv. Vorige week zondag was de verjaardag van oma, een groot dans- en huilfestijn met de hele familie. Vrijdag was Dag van het Kind-viering op de school van zusje Lily, en ook toen mocht ik mee. Heel leuk om er zo bij te horen. Ook de projecten zijn allemaal min of meer gestart. Wat gebeurt er hier zoal in de bergen?

Momenteel werk ik twee ochtenden en twee middagen in opvanghuis Corazón Inquieto, Onrustig Hart. Er verblijven vooral kinderen van ouders die op de markt werken, ´s ochtends de kleintjes van 2 tot 5, ´s middags de ouderen van 6 tot 12. Vooral de kleintjes zijn erg vermoeiend, het niveau is laag en ze zijn niet echt gewend om samen te spelen of speelgoed te delen. Maar de juffen, Erica en Erica, verrichten goed werk, vind ik. De kinderen krijgen ´s ochtends ontbijt en later fruit. Ze leren basis dingen als de kleuren en tellen (wat al heel moeilijk is!) en leren hun handen te wassen, tanden te poetsen en spullen op te ruimen. ´s Middags is het vooral huiswerkbegeleiding met daarbij een extra lesje. Vanaf volgende week ga ik een middag aardrijkskundeles geven, omdat niemand weet waar Bolivia ligt, en een middag Engelse les. Het is leuk om twee dagen daar te werken, maar ik moet toegeven dat kleuters niet mijn roeping zijn.

Op dinsdag- en woensdagochtend ga ik vanaf deze week Engelse les geven in een vrouwengevangenis. Ik neem de les over van Mathilde, mijn huisgenootje, die La Paz komende week na 8 maanden gaat verlaten. Helaas is er van de Engelse les-groep nog maar één enthousiastelinge over, maar ook dat is de moeite waard vind ik. De gevangenis is een erg aparte plek. Het is een kleine gevangenis, met ongeveer 25 vrouwen en vier kinderen. We zijn bezig om ook een activiteitenmiddag voor de kinderen te organiseren, ookal vindt de directrice het niet de moeite waard omdat het er maar vier zijn. Ik vind het heel naar dat de kinderen ook opgesloten zitten. Bovendien lopen ze de hele dag een beetje doelloos rond en kunnen ze wel wat aandacht en ontwikkeling gebruiken. Waarschijnlijk ga ik op vrijdagochtend nog Engelse les geven aan de bewaking en de directrice zelf, erg komisch. Maar het is een goede manier om goodwill te kweken, zodat we de projecten in de gevangenis mogen voortzetten. Projecten in andere gevangenissen zijn allemaal afgebroken omdat de directie niet meer wilde meewerken.

Het derde project, dat ik zelf het leukste vind, is een soort praatmiddag voor jonge moeders. Het zijn een stuk of zes tot acht meiden, ongeveer even oud als ik, maar allemaal met een baby of kindje. Het grootste deel van de week zitten ze thuis met hun baby, maar vanaf vorige week gaan we elke woensdagmiddag/avond bij elkaar komen. Aan de ene kant is dit gewoon om te kletsen, met elkaar en met ons (ik en Saskia, een andere nieuwe vrijwilligster). Het is een goede manier voor hen om een gezellige middag te hebben, ervaringen uit te wisselen en hun kind met andere kinderen te laten kennismaken. Daarnaast gaan we beginnen met het maken van armbandjes, die de meiden daarna kunnen verkopen. Er loopt al een soortgelijk project met jongens en die zijn er erg enthousiast over. Het is de bedoeling dat het project min of meer structureel wordt en we de bandjes ook in Nederland en Belgie gaan verkopen. Het is in ieder geval een uitdaging en ik denk dat het zeker wat gaat worden, dus ik heb er veel zin in.

Naast het werk volg ik nog twee keer per week twee uur Spaanse les. En dáárnaast is er natuurlijk ontzettend veel te zien en te doen in de stad. Er zijn overal markten, ik ontdek steeds weer nieuwe plekken. Vorige week ben ik begonnen met salsadansen bij een dansschool, ook erg leuk. Deze week is hier in de stad theaterfestival, daar gaan we zeker ook nog aan deelnemen. Afgelopen vrijdag ben ik met mijn broer en zus en Mathilde naar een concert geweest van Pxndx (Panda), een Mexicaanse rockband. Niet helemaal mijn muziek, maar wel erg leuk om mee te maken. Volgend weekend gaan we waarschijnlijk weer naar een concert, ditmaal van Daddy Yankee, dé reggaetonartiest van de wereld die hier echt ontzettend hot is. Ik ben benieuwd.

Zaterdag vierde men hier de Dag van het Kind, een behoorlijk groot feest. Ter ere van die feestdag zijn we met alle kinderen van Corazón Inquieto naar een dierentuin en speelpark geweest, ongeveer 40 minuten hier vandaan. Het was echt een geslaagde dag, alleen de busreis er naartoe was voor veel kinderen al een belevenis. Het park ligt een stuk lager dan La Paz en dat was goed te merken aan het temperatuurverschil: warm! Voor ons was het naast een vermoeiende dag (35 kleine kinderen bij elkaar houden in een dierentuin is niet niks) ook wel echt een gezellig uitstapje, dus ook voor ons was de Dag van het Kind een feestje.

Gisteren ben ik met Saskia naar Tiwanaku geweest, opgravingen op ongeveer twee uur rijden hier vandaan. Erg interessant en ook leuk om weer even uit de stad te zijn; Tiwanaku ligt echt in the middle of nowhere. In Saskia heb ik een goede medestander gevonden, we willen veel dezelfde dingen en hebben de komende vier weken al min of meer volgepland met alles wat we willen doen en bezoeken. Erg leuk. Er is verder best een grote groep vrijwilligers hier, veel mensen lopen ook hun stage van bijvoorbeeld SPH of SPW. Gezellig, hoewel ik wel het idee heb hier een beetje met een andere instelling te zijn. Maar dat geeft niet.

Volgende keer komt er weer een les Bolivia, want ik blijf me verbazen en er is zoveel te vertellen. Alleen al een uurtje over de markt lopen, is een groot avontuur. Of met de minibus van mijn huis naar de projecten. Of lunchen in een eettentje, altijd spannend. La Paz is echt een bijzondere stad, mede door de ligging. Overal waar je kijkt zie je bergen, heel hoge bergen. En de stad zelf ligt al op 3500 meter, kun je nagaan. Ik vind het nog steeds heel bijzonder om hier te zijn, moest wel even wennen weer in zo´n grote stad, maar ik denk dat de komende weken weer om zullen vliegen. Ik hou jullie op de hoogte!

Draaiende werelden

2008-04-08T07:17:00.000-07:00

Het is de andere kant van de wereld. Een andere wereld, contrasterende wereld. Wereld van markt en minibus tegenover wereld van Keuringsdienst van Waren. Wereld van vreemde talen, vreemde geuren, vreemde regels, tegenover de zekere, vertrouwde wereld van thuis. Wereld van andere kleuren. Wereld van Pachamama tegenover wereld van.. tja, van wat eigenlijk? Wereld van Fitna? Wereld van lange rijen voor de bank tegenover wereld van Bonusrentespaarboekjes. Wereld van coca tegenover wereld van wiet. Wereld van markt, wereld van groothandel en winkelcentrum. Wereld van chaos en drukte tegenover wereld van nuchterheid en rust. Bergen tegenover vlakte. Wereld van links, wereld van rechts? Wereld van verre volkeren, opeens dichtbij, tegenover wereld van vertrouwd volk, opeens ver weg. Wereld van Inca en Tiwanaku tegenover wereld van Hunnebed en VOC. Wereld van polarisatie tegenover... wereld van polarisatie? Wereld van hen, wereld van jullie? Met twee benen in twee draaiende werelden, wat een bijzondere ervaring. Alles is zo anders hier, maar toch draai ik binnen de kortste keren mee in het leven van alledag. En hoewel ik soms graag even stil zou blijven staan om me rustig te kunnen verbazen en alles goed in me op te kunnen nemen, draait de wereld hier gewoon hard door. Met mij of zonder mij, net als die andere wereld thuis. Ik kijk mijn ogen uit en probeer het allemaal bij te houden, hoewel mijn hoofd soms een beetje doordraait. Maar het is bijzonder om op deze manier in twee werelden te staan, al is het maar voor even, en het zo een beetje meer één wereld te maken. Mijn wereld. En uiteindelijk is het ook overduidelijk ónze wereld. Wereld van familie en dromen. Wereld van feesten en dansen en van eten en drinken. Wereld van zon. Wereld van Morales, Balkenende en Bush. Wereld van internet. Wereld van Idols en Grey´s Anatomy. Ik hoop dat ik straks een beetje van deze wereld, mooi en minder mooi, in mijn rugzak kan stoppen en een plekje kan geven in de andere wereld. Zodat het nog meer onze wereld wordt. Hallo wereld, wereld van elkaar.

Weer een stap verder..

2008-04-02T14:07:00.000-07:00

En jawel, mijn eerste bericht uit La Paz. De eerste schok te boven heb ik even tijd -en energie- om weer wat te vertellen. Ik zal beginnen met mijn laatste dagen Sucre; die waren namelijk even hels als mijn eerste dagen daar.. Wat een avontuur.

De laatste week lessen ging erg goed, leuke leraar en de tijd vloog. ´s Avonds goed vertoeven in de vele cafeetjes en restaurantjes van Sucre, hier en daar een demonstratie, zelfs nog een partijtje volleybal gespeeld en natuurlijk nog genoten van het mooie weer. En zaterdag was het dan zover: eindelijk het weekend van de langverwachte hike. ´s Ochtends vroeg verzamelen, vijf chicas holandesas en een chica uit Zwitserland, aangevuld met mannelijk deel James en Benjamin. Onze gids Luiz was er klaar voor, en ondanks wat gedoe omdat de bussen weer eens zouden staken, begon ons avontuur opgewekt met een tochtje naar het lokale busstation. Dat alleen al was een beleving. Vanuit dit busstation, waar wij nog nooit geweest waren, vertrekken alle bussen naar el campo, het platteland. Echt gewend aan gringos zijn ze daar niet, dus wij waren een mooie bezienswaardigheid en werden ongegeneerd aangestaard en uitgelachen. Maar goed, ook wij keken onze ogen uit, dus dat is alleen maar eerlijk. Na een tijd -alles schijnt hier op de een of andere manier lang te moeten duren- vertrokken we dan bergopwaards, totdat we niet meer verder konden omdat de weg min of meer verdwenen was. Stukje klimmen door de modder dus..

Onze tocht begon met een stuk Incatrail, voornamelijk bergaf. De omgeving was werkelijk prachtig, vanaf een hoogte van zo´n 3500 meter heb je een mooi uitzicht! Na deze Incatrail ging onze tocht verder, vaak vooral gekenmerkt door de afwezigheid van een ´trail´, maar wel ontzettend mooi. We liepen door landschappen met vreemde kleuren en patronen, riviertjes, kleine dorpjes, en bergen, bergen, bergen. Eindpunt van onze eerste dag was het dorpje Maragua, gelegen in een krater waarvan niemand precies weet hoe hij ontstaan is (waarschijnlijk dus de duim van God..). Heel bijzonder natuurlijk, zo´n krater, maar ook logisch dat je moet klimmen om erín te komen. Gelukkig had Luiz een flinke portie cocabladeren voor ons meegenomen en konden we vol goede moed aan deze berg beginnen. Het was een lange dag, erg vermoeiend, maar zeker de moeite waard. Tegen het vallen van de avond bereikten we Maragua, waar een paar schone bedden op ons wachtten. De eigenaars bereidden ons avondeten en bij het haardvuur kregen we als toetje nog een echte Te con Te - Thee met de beruchte 96%-alcohol.

De volgende ochtend, na ontbijt met thee en chocoladekoekjes (de mensen uit maragua ontbijten zelf niet..), moesten we aan onze tweede dag beginnen. Helaas was er bij mij iets misgegaan en had de ´Boliviaanse ziekte´ mij die nacht te pakken gekregen.. Geen pretje dus om nog een hele dag te moeten lopen en klimmen. Elk heuveltje werd zo een hele Cordillera Real. Gelukkig had ik een team van zusters om mij heen en was gids Luiz zo aardig om mijn tas te dragen, maar het waren een paar zware uurtjes. Eenmaal aangekomen in Quila Quila, het dorpje waar we zouden lunchen, was ik er behoorlijk klaar mee en besloten we om vanuit daar vervoer naar Sucre terug te regelen. Dit kwam neer op een ritje in de zogenaamde Local Stinky Truck, die deze naam werkelijk alle eer aan doet. Met zo´n veertig Bolivianen plus bagage (dat is op de een of andere manier altijd heel veel) werden we achterin geladen en kon ons hobbelavontuur beginnen. Niet goed voor de toestand van mijn maag, maar nog minder was het dat we onderweg een gestrande bus tegenkwamen. Die moest natuurlijk geholpen worden. Men bedacht dat het daarvoor handig was om de motor van de bus eruit te halen en te toveren met plastic flessen - geen idee of iemand wist waar ze mee bezig waren. Dit trucje duurde in ieder geval ruim twee uur, wat voor ons inhield dat we twee uur in de volle zon moesten wachten. Wat een dag. Rond 18.00 uur dan eindelijk terug in Sucre en terug in bed.

Maandag vertrok mijn bus naar La Paz, en hoewel ik nog niet helemaal fit was ben ik toch maar gegaan; dinsdag en woensdag zouden namelijk weer eens stakingen zijn. De busreis ging prima, behalve dat we halverwege ergens een dronken man aanreden die vervolgens luid kreunend in de bus gestopt werd en een uur later, eveneens luid kreunend, bij het ziekenhuis gedumpt werd. Wat is dat toch met Bolivianen en vervoer?

Dat vroeg ik me ook af toen ik in La Paz aankwam. Wat een chaos! Het verkeer bestaat voor het grootste deel uit minibusjes (herbeleving van Zuid Afrika..), microbussen en taxi´s. En niemand houdt zich op aan de bordjes waarop staat ´Verboden claxon te gebruiken´.. Hilarisch. La Paz is gelegen in een soort grote kuil, met rondom overal bergen. En hoge bergen: besneeuwde toppen alom. Heel mooi! Een stuk hoger dan La Paz ligt El Alto. Dit was eerst een buitenwijk, maar is in principe uitgegroeid tot een volledige stad. In El Alto woont vooral de armere bevolking, mede natuurlijk door de minder gunstige klimatologische omstandigheden. Het contrast met Sucre is groot, alles is hier meer, groter, drukker, onbegrijpelijker en meer ´Boliviaans´. Bovendien heeft men hier wat meer sympathie voor Evo. Maar de stad is intrigerend; er zijn vele pleinen en markten, straten waar je alles kunt kopen voor als je gaat trouwen, kinderen krijgt of een offer wil brengen, er is een tovenaarsstraat waar je lamafoetussen kunt kopen, en ook hier is -leuk weetje- géén Mc Donalds.

Ik werd opgehaald door twee mensen van Connectie Bolivia, de organisatie waar ik voor ga werken, en direct naar mijn gastgezin gebracht. Mijn gastfamilie is echt heel erg leuk, ik heb echt geluk. Ik woon nu bij moeder Olga, naaister en tarotkaartenlegster, en haar drie kinderen Christian (22), Gabriella (18) en Lily (9). Verder woont er nog een andere vrijwilligster, Mathilde, die al zes maanden hier is. Ik weet zeker dat mijn tijd bij Olga heel leuk gaat worden. Gisteren al wat andere vrijwilligers ontmoet en vanochtend het eerste project bezocht met mijn begeleidster Marlous. Deze eerste week is nog vooral een inleidende week en dat is maar goed ook, want zo kan ik de stad een beetje onder de knie krijgen en, belangrijker, wennen aan de hoogte. Het is een vreemde ervaring om na elke 100 meter te moeten uitrusten, en ik ben vaak misselijk of heb hoofdpijn. Maar het schijnt erbij te horen.. Het plan is in ieder geval dat ik twee ochtenden in de week bij een opvangtehuis voor kinderen van marktkoopmensen ga werken, Corazon Inquieto. Waarschijnlijk ook nog twee middagen daar, maar dan met de oudere kinderen. Daarbij kan ik Engelse les gaan geven in een gevangenis, wat me ook erg leuk lijkt. En een derde project volgt nog; misschien wordt het een soort praatgroep met jonge moeders, misschien een crisisopvang voor kinderen of misschien een andere gevangenis met vrouwen met kinderen. Het is allemaal nog een beetje onduidelijk, maar we zullen zien.

Ik ben intussen foto´s aan het uploaden, maar het duurt zoals gewoonlijk weer een eeuwigheid. De komende twee maanden zal ik in ieder geval hier in La Paz te vinden zijn, en wel op het volgende adres:

Calle Cuba 1676
Miraflores
La Paz - Bolivia

Tel.: 2240388 (dit is zonder landnummer)

Ik heb ook een mobiel nummer, maar via mobiel communiceren met Europa lijkt onmogelijk. Ik schijn wel smsjes te kunnen ontvangen en af en toe, op onbepaalde tijden, te kunnen versturen. Dus wie een poging wil wagen:
79305711 (en ook dit is zonder landnummer neem ik aan)

Tot slot nog een uitspraak, ik ben vergeten van wie, die echt alles omvat wat ik tot nu toe van Bolivia heb gezien:

´Bolivia: het land waar het onmogelijke mogelijk is, en het mogelijke onmogelijk.´

Eindelijk foto´s

2008-03-26T06:42:00.000-07:00

Eindelijk lukt het om wat foto´s te plaatsen! Ze staan min of meer in chronologische volgorde, beginnend in Buenos Aires. Meer volgt!

Buenos Aires: toespraak presidente

Salta: hond op dak

De weg naar Cachi

Jawel, de maté!

Koken langs de weg

Pujllay

Tarabuco

Mercado Central Sucre

Op het Plaza met de straatjongens

Bolivia: Que paso?

2008-03-25T06:16:00.000-07:00

De Semana Santa zit erop en het ´normale´ leven is weer begonnen. Het eind van mijn Sucre-periode is alweer in zicht, wat gaat dat snel! Deze week heb ik privéles, wat minder gezellig is maar wel beter voor mijn Spaans. En maandag vertrek ik dan naar La Paz, om twee maanden vrijwilligerswerk te doen. Op zich wel jammer om Sucre alweer te verlaten, zeker nu mijn Spaans wat beter is en ik gemakkelijker met mijn familie kan communiceren. Bovendien blijven de meeste mensen die ik hier ontmoet heb nog een aantal weken hier. Maar het is ook erg leuk en spannend om weer wat anders te gaan doen, in een andere omgeving en met nieuwe mensen.

Zoals ik al vertelde, was er donderdagnacht een grote tocht de berg op. Deze tocht, die eigenlijk een soort kruistocht was, was echt erg bijzonder en indrukwekkend. Er liepen ontzettend veel mensen mee, en de weg was slechts verlicht door de (volle) maan. Boven op de berg staat een groot Jezusbeeld, waar iedereen een kaarsje kon aansteken. Er zijn in principe twee belangrijke tochten, deze donderdagavondtocht en de vrijdagmiddagtocht over het Plaza. Bij de laatste wordt een kist met het ´lichaam´ van Jezus rondgedragen. Deze tocht is formeler, met veel militairen en harmonieen. De bergtocht is eigenijk meer iets voor de jongeren geworden, en ik werd dan ook al gewaarschuwd voor alle dronken mensen en relletjes die er zouden ontstaan. Niets van dit alles echter, boven op de berg heerste een gezellige sfeer. Veel jongeren blijven boven kamperen en maken kampvuurtjes. Er stond een grote wagen met muziek-Paasmuziek? Misschien is dit voor veel mensen niet sober genoeg voor Pasen, maar ik vond het wel een mooie gebeurtenis.

Donderdag en vrijdag waren ook de dagen voor de Paaslunch. Wat een feest! Omdat er geen vlees gegeten mag worden met Pasen, betekende dit een volledige traditionele vegetarische maaltijd. Aardappelsoep, gevulde choclobladeren (soort grote mais) en Arroz con leche, rijst in gecondenseerde melk. Erg lekker, hoewel mijn mening niet gedeeld werd door mijn ´broers´. Zij weigerden te eten: een maaltijd zonder vlees is namelijk geen maaltijd.

Omdat de hike die we dit weekend zouden ondernemen al volgeboekt was, ben ik met Bianca (NL) en Isabel (Zwitserland) twee dagen naar Potosí geweest. Zeker de moeite waard! Potosí is een stad op zo´n drie uur rijden ten zuiden van Sucre, en het is met een ligging op meer dan 4000 meter de hoogstgelegen stad ter wereld. Dat merk je wel! Potosí staat vooral bekend om zijn Cerro Rico, Rijke Berg: de zilvermijnen. Men zegt dat het kapitalisme destijds in Potosí is geboren, toen de Spanjaarden de mijnen gingen exploiteren. Al jaren werken er duizenden mensen in de mijnen, aantal en salaris is afhankelijk van de internationale markt. Momenteel gaat het redelijk goed en verdienen de mijnwerkers aardig, maar er zijn tijden geweest dat ze nog geen 300 bolivianos per maand verdienden (30 euro). Het werk is vreselijk, zwaar, ongezond, vermoeiend. De mijnwerkers werken uren achter elkaar zonder pauze. Dit houden ze vol door continue coca te kauwen, wat de honger en de vermoeidheid tegen gaat, en door het typische mijnwerkersdrankje te drinken: vloeistof met een alcoholpercentage van 96%. Een mijnwerker wordt gemiddeld tussen de 35 en 40 jaar oud. De mensen wonen bij de mijnen. Wat een leven! Er werken ook veel kinderen in de mijn, jongens vanaf een jaar of 12. Het probleem is natuurlijk de armoede en gebrek aan opleiding, maar de mijn is, net als de coca, ook een deel van de identiteit van de mensen uit Potosí. Generaties na generaties werken in de mijn en het wordt gezien als iets om trots op te zijn.

Met een sjofele organisatie hebben we de mijnen bezocht. Onze min of meer Engelssprekende gids vertelde dat hij zelf van zijn 13e tot zijn 20e in de mijnen heeft gewerkt. Dankzij het toerisme kan hij nu op een andere manier leven, wat natuurlijk goed is, maar toch voelde het een beetje vreemd om de situatie van de mijnwerkers op die manier te gaan bekijken. We werden uitgerust in een compleet mijnwerkerspak, inclusief helm (waar ik later nog ontzettend dankbaar voor ben geweest). Na cadeautjes te hebben gekocht voor de mijnwerkers, cocabladeren en sigaretten (ehmm..juist) en een uitgebreide inleiding konden we dan echt de mijn in. Het was een bijzondere en enigszins traumatiserende ervaring.. Wat zijn die gangen smal! Soms moesten we op handen en voeten door de openingen kruipen. De grond is nat en glibberig, de gangen gaan alle kanten op (ook naar boven en beneden). In de verte hoor je de dynamietexplosies. Wat was ik blij toen we er weer uit waren. En dan te bedenken dat de mijnwerkers dit dagenlang, jarenlang achter elkaar doen, met kilo´s steen op hun rug. De lucht in de mijnen is slecht, soms kun je bijna niet ademen. Sommige delen zijn erg koud, anderen weer heel warm. Bij de ingang van elke mijn staat een Tio, een beeltenis van wat de christenen de duivel noemen. Voor de mijnwerkers is dit echter hun god, Tio beschermt hen. Elke dag wordt er coca en alcohol aan de Tio geofferd, om te voorkomen dat hij de mijnwerkers tot zich neemt. De mijnwerkers noemen deze figuur hun god, Dios in het Spaans, maar omdat de klank ´Di´ niet bestaat in het Quechua, de taal die de meeste mijnwerkers spreken en spraken, werd dit Tio, wat de Spanjaarden associeerden met de duivel. Interessant.

Het is sowieso echt erg interessant om het syncretisme te zien dat overal plaatsvindt tussen het katholieke geloof en het geloof in Pachamama, Moeder Aarde. Zo werd vorige week zondag vol overgave Pujllay gevierd in Tarabuco, en begint de dag erna de Semana Santa overal. Gisteren bezocht ik het textielmuseum hier in Sucre, waar aandacht besteed werd aan de verschillende manieren van Pachamama-verering. Men gelooft dat sommige stenen spirituele krachten bevatten en voorheen een belangrijk persoon geweest zijn. De heiligenbeelden, zoals wij die zouden noemen, bestaan dan ook gewoon uit rotsen met daaromheen kleding of verf. Aan deze stenen worden schaaltjes geofferd met miniaturen. Deze miniaturen staan voor bepaalde belangrijke dingen, zoals goud, zilver, graan, of voor meer concrete dingen zoals een huis of een baby. Het grappige is, dat er ook miniaturen zijn die staan voor Jezus; complete versmelting dus. Het museum was sowieso erg interessant, maar het is ook erg apart om dingen in het museum te zien die je ook gewoon op straat kan zien. Gewoonlijk zie je in musea dingen van vroeger, of van ver weg, maar hier stap je het museum uit en zie je alle museumstukken in werkelijkheid. Dit laat ook weer de aparte situatie zien waarin Bolivia zich bevindt: modern en traditioneel, het lijken bijna tegenpolen. Men beseft dat het land over een grote culturele rijkdom beschikt, maar natuurlijk wil men ook moderniseren of westerniseren. Maar de tentoongestelde textiel wordt door veel mensen (nog?) dagelijks gedragen, de miniaturen kun je kopen op de markt.

Over markt gesproken: de markten zijn hier echt fantastisch. Je kunt er urenlang overheen lopen en alleen maar kijken en je verbazen over wat er allemaal te koop is. Van fruit en groenten tot kinderkleding, van spijkers en schroefjes tot warme maaltijden, van schoolboeken tot geneeskrachtige kruiden en televisies; echt alles. Elk deel van de koe kun je krijgen, met of zonder vacht. Gefrituurde darmen, wat een lekkernij. Vage vruchtensapjes, gelatine met slagroom in alle kleuren. Echt fascinerend. In La Paz schijnen de markten nog groter en chaotischer te zijn, dus daar kan ik me op verheugen.

Verder probeer ik in de politieke chaos van dit land enige structuur te herkennen, maar wat me vooral opvalt is dat het vooral afhangt van met wie je praat welk verhaal je te horen krijgt. De strijd om de hoofdstad gaat door, en het ´feestje´ waar ik het vorige keer over had (de demonstratie) is nog behoorlijk uit de hand gelopen. Café´s en restaurants om het Plaza moesten zelfs sluiten. Waar het volgens mij op neerkomt, is dat Evo Morales vooral stemmen heeft in het westen van het land; La Paz, Potosí en Uyuni. Dit zijn de plaatsen met de grootste indigobevolking. Evo laat zich echter in de rest van het land amper zien en heeft Sucre, toch de officiele hoofdstad, slechts één keer bezocht. Dit betekent eigenlijk dat hij Sucre niet erkent als hoofdstad, waarmee hij dan weer veel mensen voor het hoofd stoot. Hier in Sucre zie je veel graffiti en posters tegen Evo Morales en zijn plannen, terwijl je in Potosí inderdaad juist positieve reclame zag. ´Evo is de perfecte president´, ´Lang leve Evo´. Mijn familie, die erg anti-Evo is, noemt zijn manier van besturen echter een dictatuur, omdat hij zich totaal niet ophoudt aan de meningen van de verschillende departementen.

Dat het nogal een rommeltje is mag in ieder geval duidelijk zijn. Zoals de gids in de mijnen zich ook al afvroeg: wat is er toch met Bolivia gebeurd? Het land heeft alles, een vruchtbare bodem, bergen vol met mineralen, het ligt centraal en kan dus handelen met alle omringende landen. Toch is het grootste deel van de bevolking arm, in de steden zijn ontzettend veel straatkinderen. Er zijn geen sociale voorzieningen, wat ervoor zorgt dat veel oude mensen dakloos en hulpeloos op straat leven, zonder gezondheidszorg en zonder inkomen. De oorzaken zijn natuurlijk gecompliceerd en veelvoudig, maar toch. Een klein, onbenullig landje als Nederland heeft alles, en wat heeft een land als Bolivia, met al zijn mogelijkheden...?

Wat Bolivia in ieder geval wel heeft, is een prachtige natuur. Alleen al het onderweg zijn van de ene plek naar de andere plek is een bijzondere ervaring. Overal om je heen bergen, zover als je kunt kijken. En daar tussen valleien met kleine dorpjes, velden met lama´s, vreemde cactussen en hier en daar een straatmarkt. Daar zal ik dan ook zeker nog van genieten de komende tijd!

Fiesta fiesta

2008-03-18T11:55:00.000-07:00

En jawel, ook de Bolivianen houden van feestjes.. Mijn feestweekend begon vrijdagavond, met een afscheidsdiner dat gehouden werd voor Ronnie, de man van mijn ´gast´zus Mauren. Hij vertrekt vandaag naar Buenos Aires voor studie, en de familie was uitgenodigd om afscheid van hem te nemen. En tja, familie.. daar hoor ik ook bij. Hoewel ik er een beetje tegenop zag, viel het allemaal best mee; het was vooral veel eten en drinken, en toch ook vooral aardig dat ik was uitgenodigd. Vervolgens werd mijn feest voortgezet met andere studenten van de Academia, en wel in een heuse karaokebar! Dat is hier behoorlijk populair, en dan niet op de manier die je zou verwachten (= in combinatie met veel alcohol). De karaoke-sterren nemen hun taak bijzonder serieus en de meest zoete, verschrikkelijke liedjes worden met veel gevoel ten gehore gebracht. Natuurlijk hebben wij ook bijgedragen, met een mooie versie van Losing my Religion.. Juist. Daarna konden we onze salsakunsten vertonen in een discotheek, waar de alcohol wél rijkelijk vloeide (volgens mijn leraar drinken Bolivianen zeven dagen per week). Afgewisseld met hier en daar een Backstreetboys nummer was ook dat een hele ervaring.

Zaterdag bestond mijn feest vooral uit niets doen en genieten van het heerlijke weer. Als het goed is, is de regenperiode voorbij en kan ik nu nog twee weken lekker zonnen. Zondag al vroeg vertrokken naar Tarabuco, waar het lang aangekondigde Pujllay plaatsvond. Zelfs de president zou aanwezig zijn, dus wij verwachtten wel een spektakel. Tarabuco bleek echter een rustig dorpje, met in het centrum een grote markt. Rondom het centrale plein dansten wat groepen, en verder waren er vooral veel mensen, mensen, mensen en toeristen. Op zich leuk om te zien, maar de afwisseling ontbrak een beetje. Pujllay is trouwens geen carnavalsfeest, maar een herdenking van een veldslag tegen de Spanjaarden die de inwoners van Tarabuco destijds hebben gewonnen. Daarbij is het een verering van Pachamama. De dansers dragen zware schoenen met dikke zolen en allerlei bellen en dergelijken, om contact te maken met Moeder Aarde en de trillingen als het ware door te geven. Heel mooi om te zien. En aangezien het ook in Tarabuco, onverwacht omdat het behoorlijk hoog gelegen is, prachtig weer was, was zondag ook zeker een feestdag voor mij.

Deze week is natuurlijk ook om andere -meer christelijke- redenen een feestweek, want het is Semana Santa. Tot nu toe bestaat die hier vooral uit ontzettend veel palmtakken rondom de kerken. Het weekend schijnt wel bijzonder te zijn, donderdagnacht is er een grote tocht de berg op, naar een Jezusbeeld dat daar staat. Wij gaan waarschijnlijk ook mee, omdat het een bijzondere happening schijnt te zijn. Vrijdag en zaterdag zijn er meer tochten en natuurlijk veel diensten in alle tientallen kerken die hier zijn. Ook mag er geen vlees gegeten worden, wat hier toch voor veel mensen echt een opgave is, en ook mag er geen alcohol gedronken worden. De café´s en discotheken zijn zelfs gesloten! Wat wel grappig is om te weten, is dat deze situatie verder alleen voorkomt als er verkiezingen zijn; ook dan mag er niet gedronken worden en worden café´s gesloten.

Momenteel is er buiten een ´feestje´ gaande, want er is weer een aantal mensen aan het demonstreren. Ditmaal vóór het aanstellen van Sucre als nationale hoofdstad. Het ziet er allemaal gezellig uit, muziek erbij, wat vuurwerk. Leuk.

Maar in het algemeen kan ik wel zeggen dat het een beetje een feestje is om hier te zijn. Het weer is goed, de lessen zijn leuk (hoewel vorige week leuker dan deze week, mijn lerares is saai...), mijn ontbijt en lunch worden elke dag voor me gemaakt, ´s avonds gaan we uit eten. Op de markt kun je de heerlijkste versgemaakte fruitshakes krijgen voor 2 Bolivianos (0,20 eurocent), en dan krijg je ook nog twee glazen. Langs de weg kun je Oreo´s met dulce de leche kopen, of empanadas, of perziken, of pindasap (dat was niet zo´n succes.. maar goed). De omgeving van Sucre is heel mooi, dit weekend gaan we twee dagen hiken in de bergen. Vlakbij liggen een aantal mooie watervallen. Als je op het centrale plein zit, raak je binnen de kortste keren in gesprek met de verkopers en de straatkinderen (ook als je niets koopt!). Voor een paar euro kun je de mooiste alpaca-truien kopen (ik stimuleer gewoon de Boliviaanse economie hoor, ook belangrijk). En bij stamcafé Joyride (van de Academia) kun je elke dag leuke films kijken. Met andere woorden: het leven in Sucre is zo slecht nog niet.

Besos!

Het leven van alledag

2008-03-14T05:30:00.000-07:00

Ik ben nu zo´n vijf dagen in Sucre, Bolivia, maar het lijken wel vijf weken. Ik heb het ritme hier helemaal te pakken en mijn dagen hebben een verdacht vaste structuur, zeker in vergelijking met de afgelopen reisweken. Elke dag opstaan rond 7 uur, ontbijten, beetje studeren en de stad verkennen (musea, kerken etc.), lunch met de familie, les van half 3 tot half 7 en daarna nog wat eten of naar de film met mijn medestudenten. Op die manier vliegt de tijd dan ook. Klinkt misschien een beetje saai, maar het bevalt me prima. De Spaansles en ook het Spaans praten de hele dag (behalve ´s avonds met de andere studenten) is behoorlijk vermoeiend, maar ook erg leuk. Het is een erg concrete manier van studeren, weer eens wat anders dan antropologie.

Sucre is een erg leuke stad om langere tijd te blijven. Veel leven op straat, veel ´bezienswaardigheden´ en een fijne sfeer. Maar het verschil met bijvoorbeeld Argentinie is groot. De één noemt Bolivia authentieker, de ander noemt het onderontwikkeld of achtergebleven (beide meningen kunnen natuurlijk samengaan). Ook hier zie je weer duidelijk de contrasten van een ontwikkelingsland. Hoewel er niet echt veel superrijke mensen lijken te zijn, zoals bijvoorbeeld in Zuid Afrika, zijn de welvaartsverchillen toch behoorlijk groot. Natuurlijk bestaat het arme deel van de bevolking vooral uit mensen met een Indiaanse afkomst, -wederom- met dank aan het koloniale verleden. Bolivia is het land met de grootste indigo bevolking van Zuid Amerika, zo´n 60 tot 70% van de mensen behoort tot een Indiaanse bevolkingsgroep. Het is erg onbeleefd en denigrerend om over ´de Indianen´ te spreken; ´de´ Indianen bestaan niet. Zij zijn een creatie van de Spaanse kolonisten. In werkelijkheid zijn er vele verschillende culturen, waarvan de Quechua en de Aymara in Bolivia de grootste zijn. Bolivia is in alle opzichten een land van verschillen en uitersten, zowel qua bevolking als qua natuur, wat ook weer met elkaar samenhangt. Er zijn bergen van boven de 6000 meter, mensen die hier wonen hebben een totaal andere levensstijl en ook levenshouding dan de mensen uit de vruchtbare laaglanden, waar de temperaturen het hele jaar door boven de 20 of zelfs 30 graden liggen. Er is jungle, er is pampa, er is stad en er is dorp. Er is ´blanke´ stad (Santa Cruz) of indigo stad (La Paz). Sucre is ongeveer 50/50.

De vele verschillen zijn voor mij als buitenstaander (en antropoloogje) natuurlijk heel leuk en interessant, maar leveren ook de nodige problemen op. Bolivia heeft sinds een aantal jaar een indigo president, Evo Morales. In eerste instantie was het grootste deel van de bevolking blij met zijn aanstelling, maar tegenwoordig rommelt het aan alle kanten. De blanke bevolking is ontevreden omdat hij racistisch zou zijn, wat ik trouwens ook van indigo mensen heb gehoord. Daarbij is er de eeuwige kwestie van de coca.

Coca is erg belangrijk voor een groot deel van de indigo bevolking. Het hoort bij de Boliviaanse cultuur en identiteit. Al jarenlang wordt het gebruikt in voedsel, thee, schoonheidsproducten en medicijnen. Ook worden de cocabladeren gekauwd in de wang, een beetje zoals pruimtabak. De stoffen die vrijkomen geven energie en verminderen de honger. Vooral in de mijnen (zilvermijnen in Potosí) werd en wordt het ontzettend veel gebruikt. Kleine hoeveelheden coca kunnen geen kwaad en kunnen inderdaad helend werken. Ik heb in ieder geval al goed gebruik gemaakt van de coca thee om de onvermijdelijke maagkrampen te verminderen..
Maar coca is natuurlijk ook het product waar cocaine van gemaakt wordt, en daar zijn veel mensen minder blij mee. Het is echter moeilijk danwel onmogelijk om de cocateelt te verbieden, van de ene kant dus omdat het zo´n belangrijke plaats in de Boliviaanse cultuur inneemt, en van de andere kant omdat veel boeren afhankelijk zijn van de cocateelt voor hun levensonderhoud. Moeilijke kwestie. In principe is het telen van een kleine hoeveelheid coca toegstaan, maar grote hoeveelheden niet. Toch gebeurt dit veel op de campo, het platteland. Wanneer de oogsten of boerderijen vernietigd worden, hebben vele mensen geen bestaansmogelijkheden meer. Evo Morales wil om die reden de cocateelt volledig of in ieder geval meer legaliseren, maar stuit, natuurlijk, op internationale tegenstand van Europa en Amerika. Die zitten niet op nog meer cocaine te wachten. Daarbij is het algemene vertrouwen in Morales gedaald toen hij een grondwetsverandering wilde invoeren waardoor hij langer of zelfs levenslang zou kunnen regeren. Zover ik weet is dit niet doorgegaan, maar het zegt natuurlijk iets over zijn opvattingen.

Ook in Bolivia zijn de mensen fan van demonstraties en manifestaties; elke dag is er wel ergens iets te doen. Spandoeken op gebouwen, marsen met grote groepen mensen, muziek en vuurwerk. Er is altijd wel ergens een groep die ontevreden is. Ik vind het erg interessant hoe mensen op die manier hun stem laten horen, maar anderen vinden dat ze toch echt beter kunnen gaan werken omdat er toch niemand luistert.
Wat trouwens ook wel interessant is om te weten, is dat het niet echt duidelijk is wat nu de hoofdstad van Bolivia is. Oorspronkelijk is dat Sucre, maar de laatste jaren zijn alle belangrijke (politieke) organen naar La Paz verhuisd en wordt dat internationaal als hoofdstad beschouwd. Toch zijn er nog mensen in Sucre, vooral politici, die Sucre als hoofdstad willen behouden. Een groot deel van de inwoners van Sucre is het daar niet mee eens, omdat ze bang zijn voor de problemen die het hoofdstad zijn met zich meebrengt, kijkend naar La Paz. Een ander deel wil het weer wel, wat zo´n drie maanden geleden behoorlijke rellen heeft opgeleverd. Inderdaad, de politieke betrokkenheid is groot. Zover ik weet gaat het plan echter niet door, en blijven in ieder geval alle belangrijke organen in La Paz.

Maar goed, dit was jullie les Bolivia voor vandaag. Ik kan nog uren doorgaan over alles wat ik heb gezien en gehoord, maar dat bewaar ik voor de volgende keer. Naast alle ingewikkelde problemen lijkt Bolivia toch ook vooral een rustig en vredig land, met prachtige natuur en (die o zo mooie authentieke) cultuur. Mijn bezoek aan het museum voor Etnologie en Folklore gisteren heeft dat zeker bevestigd. Zondag is er de nationale feestdag Pujllay in Tarabuco, een plaats hier in de buurt. Sommigen noemen het de afsluiting van het carnaval, maar ik weet niet zeker of dat klopt. Het is in ieder geval een feest voor Pachamama, Moeder Aarde, en het schijnt het mooiste feest van het jaar te zijn, dus ik ben erg benieuwd. Alle folklore in de praktijk.
Ik zal nog eens proberen om foto´s te uploaden, maar de computers zijn niet al te snel dus eerder lukte het niet. Volgens mijn reisboek is Bolivia het Zuid Amerika uit je dromen, dus datgene wat je je voorstelt als je aan Zuid Amerika denkt zonder er ooit geweest te zijn. Ik denk dat dat wel klopt. Geen foto´s meer nodig dus!
Liefs!

Bolivia

2008-03-11T06:09:00.000-07:00

En jawel, ik ben in Bolivia! Wat een verschil met Argentinie.. De busreis naar hier, Sucre, was nogal hels. Vertrokken om 5.30 in Salta kwam ik om 13.00 aan in La Quiaca, het grensdorp. Nadat ik door twee Nederlanders die hun reis nogal exact hadden gepland de grens ben overgeloodsd, kon ik in Villazon, het Boliviaanse grensdorp, een buskaartje naar Sucre kopen. Aangezien het in Bolivia twee uur eerder is dan in Argentinie, en de bus pas om 17.00 uur ging, had ik alle tijd om het Boliviaanse straatleven in me op te nemen. Wat een kleuren, wat een mensen, wat een bedrijvigheid! De straten staan vol met allerlei kraampjes, waar je zo goed als alles kunt kopen, van fietsbanden tot heerlijke vruchtenshakes. En dat voor ongeveer ééntiende van de Nederlandse prijs. Veel vrouwen in traditionele kleding, met lange zwarte vlechten en kleurrijke doeken op de rug, waar kinderen, dekens, pannen, etc. in zitten. Veel bedelende kinderen, schoenpoetsertjes. Veel zon. En weinig en heel erg vieze wc´s. Na zes uur mijn ogen uitgekeken hebben, was het tijd om naar de bus te gaan. Ik wist natuurlijk dat de bussen in Bolivia niet zo luxe zouden zijn als die in Argentinie, maar dit sloeg echt alles. Moesten we hiermee 22 uur door de bergen rijden? Alle bagage ging op het dak, en ik werd ingeklemd tussen een rammelend raam en een flinke Boliviaanse vrouw. De reis was geen pretje, maar ik was toch erg verbaasd en ook nogal verward toen we om 5.00 uur ´s ochtends, dus na 12 uur in plaats van de aangekondigde 22 uur, opeens al in Sucre bleken te zijn. Het was donker, het was koud, het was nat, ik was moe en had honger en het was veel te vroeg om naar mijn gastfamilie te gaan. Wat een ellende. Na uren wachten toch maar rond 11.00 naar de familie gegaan, die -gelukkig- meteen vroegen waarom ik niet om 5.00 uur had gebeld.. Had ik mijn plan om naar Bolivia te gaan ´s ochtends nog behoorlijk vervloekt, na een warme douche, een kopje thee en een heerlijk groot bed voor mij alleen zag alles er weer heel anders uit. Mijn familie is erg aardig, en naast de ouders wonen er in huis nog een dochter, twee zonen, een opa en een oma, een tante en een andere student, Pedro uit de VS. Genoeg leven dus. Ik heb een grote kamer voor mij alleen en een eigen badkamer. Wat een luxe!
Sucre is, ondanks het slechte weer, een erg mooie en levendige stad. Er zijn veel studenten en ook veel buitenlanders die hier, net als ik, een taalcursus volgen. Mijn school is dicht bij huis en ik heb elke dag vier uur les, samen met twee andere meisjes. Verder worden er veel leuke activiteiten georganiseerd, zoals salsafeestjes, kooklessen en filmavonden met natuurlijk Spaanstalige films. Ik weet zeker dat ik mijn drie weken hier makkelijk om ga krijgen.
In de tussentijd geniet ik van de grote markten, de vele eetkraampjes op straat en de mooie kleurrijke kleding. Bolivia is mooi!

Oh ja, en voor de geinteresseerden.. Zondag heb ik voor het eerst vlees gegeten..

Your mind is flying..

2008-03-07T16:39:00.000-08:00

Nog een paar uurtjes en ik ga Argentinie voor de komende maanden verlaten. Mijn tijd hier was kort (veel te kort volgens de Argentijnen), maar ik heb toch een aardig idee van Los Argentinos gekregen. Argentinie is natuurlijk een enorm land, en van het zuiden heb ik nog helemaal niets gezien (Patagonie - hopelijk komt dat later nog!), maar het midden en noorden hebben zeker al een goede indruk achtergelaten. Eerst nogal afgeschrokken door Buenos Aires, heb ik nu de ´flow´ wel te pakken en heb ik het erg naar mijn zin. Salta is, zoals mijn eerste indruk ook al vertelde, een erg leuk stadje. Het doet een beetje Caraibisch aan, met veel kraampjes, kleuren en muziek op straat. Erg mooi! De omgeving is prachtig, heb gisteren en vandaag behoorlijk wat kilometers afgelegd - wederom met de bus. Gisteren een dagtrip naar het dorpje Cachi, zo´n 4,5 uur hier vandaan. Cachi zelf stelt niet zoveel voor, er is vrij weinig te beleven, maar de weg ernaar toe is erg mooi. Met een dit keer niet zo luxe bus, maar een meer stinkende, rammelende schroothoop met teveel mensen erin, reden we door de bergen en valleien van de provincie Salta. Heel indrukwekkend! Op de terugweg was het weer omgeslagen en was het nogal bewolkt, dus toen reden we letterlijk door de wolken. Heel apart. Eigenlijk wilde ik vandaag weer zo´n tocht maken, maar omdat ik gisteren al om 6.00 uur op moest en morgen om 5.30 hier vertrek, had ik niet zoveel zin om vandaag ook zo vroeg op te staan. Ik ben toen met een Australisch stel uit mijn hostel, dat trouwens erg leuk is, gaan raften..! Aangezien het weer nogal slecht was, was dat behoorlijk koud, maar wel heel cool om te doen. Ook hier voeren we met de boot tussen de bergen door, boven ons vlogen de condors.. moet ik nog meer vertellen?

Maar goed, vandaag dus mijn laatste dag. Wat is er nu typisch Argentijns? (laat ik mijn antropologische blik er eens op schijnen) Argentinie is echt een mix van van alles en nog wat, veel Italiaans, Spaans, Indiaans en zelfs Kroatisch bloed wordt hier gemengd. Het schijnt dat het land graag bij Europa wil horen, meer dan de andere Zuid Amerikaanse landen, en het doet zich ook een beetje voor als het beste land van het continent. Daarmee verbergt het een beetje de armoede en ongelijkheid die er toch zeker wel is; ook hier zie je aan de stadsranden de shacks en zijn er veel straatkinderen en daklozen. Die status van beste land van Zuid Amerika laten ze ook wel doorschemeren in de manier waarop ze over andere landen praten, naar mijn mening, vooral over Bolivia (maar daar heb ik dan ook vooral naar gevraagd). De meeste mensen begrijpen niet wat ik daar ga doen, want de mensen zijn er arm en er is niets. De bussen stinken en de taal is lelijk. Dat is ook erg typisch aan Argentinie: ze hebben een accent dat geen enkel ander land heeft, met ontzettend veel -sh-s. Elke y, zoals in ´yo´, ik, spreken ze uit als een sh, net als elke ll, als in ´ella´, zij. Heel leuk om te horen. Mijn naam wordt dan ook uitgesproken als Shenny, ze kunnen niet anders.

Verder houden zo goed als alle Argentijnen van maté, en ik nu ook. De maté is echt geweldig. De maté zelf is een klein, rond potje, dat gevuld wordt met kruiden, yerba´s. Het is zoiets als groene thee. Op de kruiden wordt heet water geschonken en via een -zilveren- rietje kunnen er dan steeds een paar slokken thee gedronken worden. Daarna wordt er bijgevuld en wordt het potje doorgegeven, als je met meer mensen bent. Naast dat het lekker is, is het ook een heel -sociaal- ritueel, er zijn allerlei regels aan verbonden. Het is ook niet vreemd om in de bus door de persoon naast je, waar je nog niet mee gesproken hebt, maté aangeboden te krijgen. Erg leuk, ik ga het zeker importeren.

Daarnaast is natuurlijk de tango en de steak typisch Argentijns, maar ik moet zeggen dat ik die beide een beetje ontweken heb - de tango vanwege de prijs en de steak.. nou ja. Maar over het algemeen zijn de Argentijnen, ondanks hun enigszins arrogante houding, heel erg vriendelijk en aardig tegen mij geweest en is het land ontzettend mooi, dus ik kom hier zeker nog terug aan het eind van de reis!

Het volgende bericht komt uit Bolivia.. Vooral de bussen schijnen daar iets minder luxe te zijn dan in Argentinie, dus ik ben benieuwd hoe de komende dag en nacht gaan uitpakken. Ik heb op zich wel veel zin om met de taalcursus te beginnen, deels omdat ik graag Spaans wil leren en deels omdat ik het fijn vind om even een tijdje op dezelfde plek te blijven en wat mensen beter te leren kennen. David, de jongen die ik in Rosario heb leren kennen, vertelde dat zoveel reizen niets voor hem zou zijn, want, zo zei hij ´your mind is flying all the time´. Daar heeft hij zeker gelijk in; ik vind het heel vermoeiend om steeds op een nieuwe plek te zijn, met nieuwe indrukken, nieuwe mensen Bedankt voor alle mailtjes en berichtjes, heel fijn om te lezen hoe het met jullie gaat!

Veel liefs!

Rosariños en Salta la Linda

2008-03-05T10:08:00.000-08:00

Ook al is het pas een paar dagen geleden, Buenos Aires lijkt alweer héél ver weg. En dat is het in principe ook, want ik ben inmiddels beland in Salta, zo´n 20 uur rijden vanaf BA. Maar voordat ik hier kwam, ben ik eerst in Rosario geweest. Rosario lijkt een klein stadje, maar het is qua inwonertal even groot als Amsterdam. Toch is het centrum overzichtelijk en de sfeer rustig, waardoor ik me er meer op mijn gemak voelde. De eerste dag werd ik al direct onder de hoede genomen van Darío, een jongen die een tijdje in het hostel gewerkt had maar nu klaar was. Hij heeft me de stad laten zien en we zijn, na -op zijn Argentijns- twee uur op een bus te hebben gewacht naar een plek geweest aan de rand van de stad waar veel families hun zondag doorbrengen: Costa Alta, aan de rivier. Erg leuk en bovendien goed voor mijn Spaans. In mijn hostel verbleef ook een Nederlands meisje, Janneke, uit -jawel- Nijmegen! Erg toevallig. Met haar heb ik de tweede dag doorgebracht. Zij reist al een tijdje door Argentinie en had tijdens de reis een aantal jongens uit Rosario leren kennen, nu was ze in Rosario om ze op te zoeken. Erg leuk! ´s Avonds zijn we met hen, David en Emiliano, en een maté-maatje (die zijn hier overal) uit het hostel, Santiago, wezen eten in een visrestaurant. Weer pasta voor mij dus.. (en een héél klein stukje vis!). Gisteren hebben Janneke en David me meegenomen naar Davids ouders, wat ook weer goed was om mijn Spaans te oefenen. Ze waren echt erg lief en wisselden de steak die ik op mijn bord kreeg gewoon in voor een gebakken ei (als ik maar aan mijn proteinen zou denken!). Daarna gaan kayakken op de rivier, naar een eilandje. Omdat het eindelijk mooi weer was, was dat zeker niet verkeerd. Het eiland was ook erg mooi en we hebben zelfs schildpadden gezien!
Vannacht de bus naar Salta genomen, zo´n 17 uur. De bussen zijn hier echter prima, dus ik heb lekker kunnen slapen en naar buiten gekeken (vanochtend). Salta is echt ontzettend mooi, de bijnaam Salta la Linda (de mooie, leuke) is zeker niet voor niets. Het is een klein stadje tussen de bergen, met veel kleine straatjes en parken. Je merkt een duidelijk verschil in sfeer met het midden van Argentinie, hier is het droger en warmer, mensen leven meer buiten. Ook leven hier veel meer mensen van Indiaanse afkomst, wat het straatbeeld veel kleur geeft. Veel kraampjes en kleuren, spelende kinderen en -overal- honden. De honden zijn zo grappig hier, ook in BA en Rosario trouwens, ze lijken echt collectief bezit. Ze slapen de hele dag, midden op straten en stoepen. Mensen geven ze eten of hondebrokken en ze zijn echt heel lief, heel tam. Mensen die zelf een hond hebben houden deze trouwens vaak op het dak van hun huis, wat erg grappig is als je langs de huizen loopt.
Morgen en overmorgen ga ik uitstapjes maken in de omgeving, er liggen namelijk veel mooie dorpjes, natuurgebieden en zelfs Incaruines in de buurt van Salta. Maar de tijd is kort, want het is nog een heel eind naar Sucre (zeker 20 uur!) en ik moet zondag al daar zijn.. Dan is het tijd voor de Spaanse lessen, die zeker van pas zullen komen. Maar nu eerst nog van de zon genieten in het park. Met maté natuurlijk!
Liefs!

Oh ja: om berichtjes te plaatsen klik je gewoon op ´reacties´ onder het laatstgeplaatste bericht. Dan kies je de derde optie rechts, naam/URL, waar je je naam invult en het berichtje plaatst. Verzenden en: klaar!

De straten van Buenos Aires

2008-03-01T13:31:00.000-08:00

Ze zijn groot, ze zijn breed, ze zijn vol, gevaarlijk, chaotisch en o zo typisch.. De straten van Buenos Aires zijn, ondanks ons vele contact, nog niet mijn vrienden geworden. Wat een gruwel! Misschien heeft het ermee te maken dat ik al bang ben om de Voorstadslaan over te steken, maar deze straten zijn echt abnormaal. Het toppunt is Avenido 9 de Julio, met zo´n 18 banen naast elkaar. Vreselijk. En daar zijn de Porteños (inwoners van BA) dan trots op..
Naast dit minpuntje (persoonlijke zaak hoor) voel ik me al iets meer op mijn gemak in de stad. Maar het blijft, zeker voor iemand met mijn richtingsgevoel, een moeilijke zaak. Ik ben echt al tientallen keren verdwaald en loop vele afstanden dubbel, maar goed, ook daar kan Buenos Aires niets aan doen.
Drie dagen is natuurlijk veel te kort om alles te zien, maar ik heb een beetje een indruk. Zo ben ik gisteren naar het kerkhof voor de ´rich and famous´ gegaan, erg mooi en ook wel een beetje luguber. Natuurlijk ook, na lang zoeken omdat ik te gierig was een plattegrondje te kopen, het familiegraf van Evita gevonden. Ook opvallend waren de vele katten die rondliepen of lagen te slapen op de graven.. Hmm.. Reincarnaties?
Gisterenavond met mijn kamergenootjes wezen eten (de beste optie voor mij is pasta, de andere optie is steak. Maar de pasta is erg goed!) en daarna weer uitgeput naar bed. Reizen is vermoeiend! Zeker in je eentje, wanneer je alle belevenissen niet direct met anderen kunt delen. Ik voel me nog steeds redelijk verloren hier en ik vind het dan ook niet zo erg om morgen weer verder te gaan. Misschien dat ik BA over vijf maanden wat beter aankan.
Vandaag heb ik, na een mislukte ochtend door regen, regen, regen, de stadsdierentuin bezocht in Palermo. Erg vertederend, maar ook wel zielig. Gelukkig mag dit bij ons niet meer zo! Vanochtend viel ik trouwens nog met mijn (roodverbrande) neus in de boter, want de preidente Cristina Kirchner hield een toespraak hier vlakbij. Ze werd voorgegaan door tientallen uniformen op paarden (met daarin mensen, denk ik) en begeleid door vele vele Argentijnen met spandoeken, vlaggen en trommels. Het schijnt normaal te zijn en vaak te gebeuren, maar ik vond het erg bijzonder. Apart dat iedereen op die manier politiek betrokken is. Het was ook echt een sociaal gebeuren, hele families zaten langs de straten, maté drinkend, vlaggen om de schouders. Erg leuk om te zien.
Zometeen ga ik de befaamde empanadas proberen, ben benieuwd. Hopelijk stoppen ze er niet stiekem vlees in. Morgen gaat om 10.00 uur alweer mijn bus naar Rosario, een stadje op ongeveer vier uur rijden van hier (en de geboorteplaats van Che Guevara..for what it´s worth). Mijn plan was om daarna naar Cordoba te reizen, maar aangezien ik even genoeg heb van grote steden en Cordoba de één na grootste stad van Argentinie is, zie ik daar maar vanaf. Op de weg naar Bolivia schijnen ook mooie natuurparken te liggen, dus ik denk dat ik daarvoor ga. Zodat ik zeker ben van zandweggetjes of maximaal tweebaanswegen.
¡Hasta Luego!

Wat een stad

2008-02-28T15:15:00.000-08:00

Na het uiteindelijke afscheid en een (veel te) lange reis is het dan toch zover gekomen: ik ben in Buenos Aires! Inmiddels ben ik klaar om opgeveegd te worden, maar kan het toch niet laten nog even een kort berichtje te plaatsen. Want wat een indrukken! De aankomst met het vliegtuig was meteen al spetterend en de lucht was bij lange na niet zo ´bueno´, want het regende ontzettend hard. Zo hard dat we in eerste instantie niet eens konden landen. De hele stad schijnt nogal in de problemen te zijn gekomen, want ik geloof dat ze zoveel water niet gewend zijn. De snelweg was dan ook een zwembadje, waardoor de taxirit naar de stad wat langer duurde dan normaal. Een goede kans om mijn weinige Spaanskennis in de praktijk te brengen bij de vriendelijke taxichauffeur.
Gelukkig werd ik, samen met mijn Israelische lotgenoot Roy (zowel qua eenzaamheid als qua verkoudheid dankzij de airco), voor de deur van mijn hostel afgezet. Dankzij het tijdsverschil was het hier toen pas een uur of één en had ik dus nog de hele middag. Met plattegrond en tips ben ik de stad in gegaan om me vervolgens een hele tijd héél klein te voelen. Wat is Buenos Aires enorm! Hoe langer ik rondliep, des te verdwaalder ik me voelde. Wat een mensen, auto´s, drukte. Overal werd ik aangesproken, door vage mannetjes die vage praktijken vertegenwoordigden. Door straatkinderen, straatkrantverkopers, lotenverkopers. Maar het grootste deel van die mensenmassa zag mij natuurlijk helemaal niet. Ik deed mijn best er zo min mogelijk als toerist uit te zien, maar had geen idee waar ik was. Bovendien heeft dat felgele label met ´equipajo de mano´ (handbagage) aan mijn toch al niet zo local-aandoende rugzak vast ook niet geholpen.
Maar wat is het allemaal indrukwekkend! Als eerste het Plaza de Mayo, waar de Madres (helaas) net klaar waren met hun wekelijkse ronde om aandacht te vragen voor hun verdwenen kinderen destijds. Gelukkig heb ik nog een paar oude Moedertjes gespot, en ook de plek zelf was indrukwekkend, mede door de kolonne ME´ers die aan de overkant van het plein opgesteld stond. Hierna nog een (iets te) uitgebreide stadswandeling gemaakt om een beetje een indruk te krijgen. Wat vooral opvalt zijn alle politiek getinte leuzen op de muren, door de hele stad. ´Viva la rebellion popular´, ´Viva la revolucion´, ´Stop the government´, etc. Erg apart. Verder vallen de vele verschillende mensen op, rijk en arm, heel rijk en heel arm, jong en oud, toerist en local. Het is gewoon heel erg stad. Families die de vuilnis doorzoeken naast de Armani-winkel. En zoveel imposante gebouwen.
Naast al die indrukken is het Spaans ook erg vermoeiend, ik probeer er maar iets van te maken en loop continue met mijn woordenboekjes rond. Wel fanatiek dus!
Nu ga ik snel slapen, meer verhalen over Buenos Aires volgen snel. Wat een stad. Buenos noches!

Dag lente, Hallo Wereld

2008-02-10T09:36:00.000-08:00

Het laatste tentamen is binnen en de weergoden zijn mij goed gezind: mijn vrije tijd verdoe ik in een heerlijk zonnetje. De eerste lentedagen! Het is van dat weer waar je wel blij van moet worden, waar je de hele dag van kunt genieten en waarvan je elk zonnestraaltje wil opnemen. Dat doe ik dan ook. Maar opeens besef ik me dat ik dit ook wel heel erg ga missen. Ik ga de lente achterlaten, de mooiste tijd in Nederland. Buiten, fietsen, terrasjes, grote schoonmaak. Te vroeg al naar het strand, vuurtjes maken terwijl het eigenlijk nog te koud is. Zonder jas naar de markt. Picknicken. Wandelen. Wakker worden van de zon en achter het raam ontbijten. Niet dus, want ik ga weg. Verdorie. Ik ga al dit moois inruilen voor iets...anders. Iets vreemds. Iets ver wegs. Iets hoogs, met bergen. Met mensen die ik niet ken en waarvan ik hoop dat ze ook maar een heel klein beetje op mijn aanwezigheid zitten te wachten. Ik ruil al dat moois in voor iets alleens. Nog nooit zo ver, nog nooit zo lang, nog nooit zo alleen. En dat allemaal tegelijk. Geen groepje om me aan op te trekken, geen onderzoek om me op te storten. Alleen ik, alleen. Weg zekerheid, weg veiligheid, weg familie, vriendje, vriendinnetjes.. Hallo wereld.

Maar ook: Hallo nieuwe ervaringen, hallo mooie landen, hallo kennis, hallo ander. Hallo zelf, hallo eenzaamheid, hallo moeilijkheden die er zijn om overwonnen te worden. Hallo overwinning. Hallo Bolivia, Hallo Bolivianen. Inderdaad, Hallo Wereld.

Jenny weer onderweg

2008-01-24T02:05:00.001-08:00

Binnenkort is het zo ver.. Het avontuur roept en ik ga Nederland voor vijf maandjes inruilen voor het vreemde, grote, spannende en interessante Zuid-Amerika. Het druilerige weer hier zorgt ervoor dat ik er al erg veel zin in heb en ik ben dan ook al goed aan het voorbereiden. Nog één tentamen te gaan en mijn bachelor is definitief afgesloten; het komende half jaar ben ik student-af. Een goed moment dus om er tussenuit te gaan en natuurlijk om al het geleerde van de afgelopen drie en een half jaar enigszins in de praktijk te brengen. 27 Februari vlieg ik van Schiphol naar Buenos Aires, waar ik een paar daagjes zal doorbrengen. Van daaruit neem ik, tot ieders ongenoegen (ik mag dan niet zo groot zijn, ik kan die tas echt wel alleen dragen hoor!) rustig de bus naar Sucre, een stad in Bolivia. Daar zal ik voor drie weken een taalcursus volgen en natuurlijk al wat inburgeren in de Boliviaanse cultuur. Vervolgens reis ik door naar La Paz, waar ik twee en een halve maand vrijwilligerswerk zal gaan doen. Ik heb een heel goed gevoel bij de projecten daar, onder anderen in een vrouwengevangenis, bij een opvang voor kinderen van marktkoopmensen en bij een subsidieproject voor jongens die het kindertehuis moeten verlaten. Tegen het eind van de periode vrijwilligerswerk komt Vince mijn kant op. Hij reist in de tijd daarvoor door Peru en Ecuador en is dus, relatief gezien, niet eens zo ver weg. Ik ben benieuwd hoe we dat gaan ervaren! Samen trekken we dan weer naar 'beneden', door Chili en Argentinie terug naar Buenos Aires. Ik heb er in ieder geval heel veel zin in, hoewel het ook een vreemd gevoel is om alles hier zo lang achter te laten. Maar mijn eigen glazen bol voorspelt veel mooie ervaringen en een hele leuke tijd, en wie ben ik om die tegen te spreken? Het enige probleem dat ik voorzie is mijn vegetarisme.. zal ik dit (tijdelijk!) moeten overwinnen? Ik hou jullie op de hoogte!

Zoals jullie zien is ook mijn kennis van internet sinds de vorige reis verbeterd en beheer ik nu een heuse blogspot. Het schijnt dat ik hier beter en mooier foto's op kan zetten. We zullen zien..